Thema
Rivieren en kanalen
Water in Brabant
Noord-Brabant kent een fijnvertakt netwerk van natuurlijke hoofdwaterlopen. Water heeft op allerlei manieren de geschiedenis van deze provincie bepaald. De oorspronkelijke Brabantse steden zijn allemaal ontstaan aan het water. Ofwel direct daaraan, zoals Bergen op Zoom, Willemstad, Woudrichem, Heusden en Grave. Ofwel iets verder landinwaarts, op de overgang van klei naar zand: Steenbergen, Klundert, Geertruidenberg, Breda, Den Bosch. De rivieren, voor zover ze bevaarbaar waren, dienden en dienen deels nog steeds als transportmiddel.
Waar geen of te kleine rivieren stromen, daar groef de mens zo nodig kanalen. Turfvaarten in West-Brabant en de Peel, maar ook de grote kanalen, van belang voor de groei van jongere steden of belangrijke handelsplaatsen in de 19e en 20e eeuw. Tilburg, Eindhoven en Veghel hebben hun ontwikkeling mede te danken aan het Wilhelminakanaal, Het Eindhovens Kanaal, het Beatrixkanaal en de Zuid-Willemsvaart. Wie weet hoe groot Oss inmiddels zou zijn, als men niet meer dan zestig jaar had gedaan over wat uiteindelijk het Burgemeester Delenkanaal is geworden?
Het jongste kanaal in Brabant is het Máximakanaal. Dat werd aangelegd om de hinder voor zowel het wegverkeer als de scheepvaart door de ophaalbruggen over de smalle Zuid-Willemsvaart in 's-Hertogenbosch te verminderen.
Klik op de kaart hierboven op de rivier of het kanaal van je keuze om er meer over te weten te komen. Of klik op een van de personen, die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het beheersen van de waterwegen in Brabant.
Onderwerpen (36)
- Markkanaal
Verbinding tussen: Wilhelminakanaal – Mark Jaar van ingebruikname: 1915 (verbreed 1976) Hoogteverschil: Open verbinding met de Mark Aantal sluizen: 1 schutsluis bij Oosterhout Lengte: c. 6 km Breedte: 22 m tot 38 m Beroepsvaart: Max. 90x9,60 m
- Dommel
Van: Peer (België); Naar: ’s-Hertogenbosch; Lengte: 95 km; Verval: 35 m (39+NAP naar 4+NAP); Mondt uit in: De Dieze; Passeert: Borkel-Schaft, Dommelen, Valkenswaard, Waalre, Veldhoven, Eindhoven, Son en Breugel, Sint-Oedenrode, Liempde, Boxtel, Sint-Michielsgestel, Vught, ‘s-Hertogenbosch
- Afgedamde Maas
Van: Well; Naar: Woudrichem; Passeert: Wijk en Aalburg, Spijk, Veen, Andel, Giessen, Rijswijk; Lengte: 17 km; Breedte: 70-160 m; Mondt uit in: Waal/Boven Merwede
- Aa
Van: Meijel; Naar: ‘s-Hertogenbosch; Lengte: 72 km; Verval: 30 m; Mondt uit in: De Dieze; Passeert: Someren, Mierlo, Helmond, Aarle-Rixtel, Beek en Donk, Erp, Veghel, Heeswijk-Dinther, Berlicum en Middelrode, ’s-Hertogenbosch
- Aa of Weerijs
Van: Brecht (België); Naar: Breda; Passeert: België, Zundert, Rijsbergen, Princenhage, Breda; Lengte: 20 km (10 na normalisatie); Verval: ?; Mondt uit in: Mark
- Amer
Van: Geertruidenberg; Naar: Lage Zwaluwe; Passeert: Drimmelen, Lage Zwaluwe; Lengte: 12 km; Verval: ?; Mondt uit in: Hollands Diep
- Astense Aa
Van: Meijel; Naar: Helmond; Passeert: Neerkant, Liessel, Deurne, Asten; Lengte: c. 20 km; Verval: ?; Mondt uit in: De Aa
- Beerze
Van: Bladel-Hapert; Naar: Boxtel; Lengte: ?; Verval: ?; Passeert: Oost-, West- en Midddelbeers, Oirschot, Boxtel; Mondt uit in: Dommel
- Bergse Maas
Van: Well; Naar: Geertruidenberg; Passeert: Hedikhuizen, Heusden, Heesbeen, Doeveren, Waalwijk, Geertruidenberg; Lengte: 29 km; Verval: ?; Mondt uit in: Amer
- Dieze
Van: ‘s-Hertogenbosch; Naar: De Maas; Lengte: 5 km; Verval: ??; Mondt uit in: De Maas
- Donge
Van: Tilburg; Naar: Geertruidenberg; Lengte: 35 km, waarvan de laatste 8 km bevaarbaar; Verval: 25 m; Passeert: Baarle, Riel, Dongen, ’s-Gravenmoer, Geertruidenberg; Mondt uit in: Amer
- Essche Stroom
Van: Oisterwijk; Naar: Halder; Passeert: Oisterwijk, Haaren, Esch, Sint-Michielsgestel; Lengte: 7 km; Verval: ?; Mondt uit in: Dommel
- Hollands Diep
Van: Lage Zwaluwe; Naar: Numansdorp; Passeert: Moerdijk, Klundert, Willemstad; Lengte: 19 km; Verval: ?; Mondt uit in: Volkerak, Haringvliet
- Leij
Van: Chaam – Hilvarenbeek; Naar: Tilburg; Passeert: Alphen-Chaam, Hilvarenbeek, Goirle, Tilburg; Lengte: ?; Verval: ?; Mondt uit in: Voorste Stroom
- Maas
Van: Plateau van Langres (Frankrijk) Naar: Heusden; Passeert: Frankrijk, België, Nederland; Lengte: 925 km; Verval: c. 400 m; Mondt uit in: Bergse Maas
- Mark en Dintel
Van: Merksplas (België); Naar: Dintelmond; Lengte: 34 km; Verval: ?; Passeert: België, Breda, Terheijden, Moerdijk, Etten-Leur, Halderberge, Dinteloord; Mondt uit in: Volkerak
- Merwede
Van: Woudrichem; Naar: Lage Zwaluwe; Passeert: Werkendam, Sleeuwijk; Lengte: 27 km; Verval: ?; Mondt uit in: Hollands Diep
- Raam
Van: de Peel (Wanroijsche heide); Naar: Grave; Passeert: Haps, Mill, Escharen, Grave; Lengte: ?; Verval: ?; Mondt uit in: Maas
- Reusel
Van: Reusel; Naar: Moergestel; Lengte: ?; Verval: ?; Passeert: Reusel, Hooge en Lage Mierde, Diessen, Moergestel; Mondt uit in: Achterste Stroom
- Tongelreep
Van: Neerpelt (België) Naar: Eindhoven Lengte: ?km (vanaf de grens) Verval: ?m Mondt uit in: De Dommel Passeert: België, Valkenswaard, Aalst, Eindhoven
- Vliet
Van: Kalmthout; Naar: De Heen; Lengte: 46 km; Verval: 24 m; Passeert: België (zuid-noord), Roosendaal, Steenbergen; Mondt uit in: Volkerak
- Volkerak
Tussen: Hollands Diep (Volkeraksluizen) en Schelde-Rijn-Kanaal; Lengte: 12,5 km; Langsliggende gemeenten: Moerdijk, Steenbergen
- Zoom
Van: Kalmthout; Naar: Bergen op Zoom; Passeert: België, Wouw, Bergen op Zoom; Lengte: c. 13 km; Verval: ?; Mondt uit in: Eendracht (via Theodorushaven)
- Naar thema Water in Brabant
Ontdek meer over de lusten en lasten van het water in Brabant
- Beatrixkanaal
Verbinding tussen: Wilhelminakanaal – Eindhoven Jaar van ingebruikname: 1940 Hoogteverschil: Aantal sluizen: open verbinding met Wilhelminakanaal Lengte: 8,5 km Breedte: c. 25 m Beroepsvaart: max. 63x7,2 meter, ofwel 500- 600 Ton
- Burg. Delenkanaal
Verbindt: Oss met de Maas (Macharen) Jaar van opening: 1963 Lengte: 5 km Hoogteverschil: Aantal sluizen: 1 (bij Macharen)
- Eindhovens Kanaal
Verbinding tussen: Eindhoven – Zuid-Willemsvaart Jaar van ingebruikname: 1846 Hoogteverschil: Aantal sluizen: Open verbinding met de Zuid-Willemsvaart Lengte: c. 14 km Breedte: 18 m tot 20 m Beroepsvaart: Sinds 1971 alleen recreatievaart
- Mark-Vlietkanaal
Verbinding tussen: Roosendaal (Vliet) en Stampersgat (Dintel) Jaar van ingebruikname: 1983 Aantal sluizen: open verbinding met Mark en Dintel Lengte: 9 km Breedte: c. 50 m Beroepsvaart: max. 86x9,6 meter, ofwel c. 1.350 Ton
- Máximakanaal
Verbinding tussen: Zuid-Willemsvaart (Den Dungen) – Maas (Empel) Jaar van ingebruikname: 2014 Hoogteverschil: 4,7 meter Aantal sluizen: 2 schutsluizen bij Hintham en bij Empel Lengte: c. 9 km. Breedte: 46 meter Beroepsvaart: Max. 105 x 9,6 x 3 meter (klasse IV)
- Schelde-Rijnkanaal
Verbinding tussen: Antwerpen en het Volkerak Jaar van ingebruikname: 1975 Aantal sluizen: Kreekraksluizen; Volkeraksluizen Lengte: 38 km Breedte: 125 m tot c. 500 m Beroepsvaart: Duwvaartcombinaties tot 9.000 ton
- Wilhelminakanaal
Verbindt: Amer en Z-Willemsvaart Ingebruikname: 1919-1923 Hoogteverschil: c. 15 m Aantal sluizen: 5 Lengte: 68 km Breedte: 25 m tot 30 m Beroepsvaart: max. 80x9,50 meter
- Zuid-Willemsvaart
Verbinding tussen: Maastricht - ’s-Hertogenbosch Jaar van ingebruikname: 1826 Lengte: 123 km Breedte: 24 m tot 48 m Hoogteverschil: 40 m Aantal sluizen: 16 Beroepsvaart: max. 80x9,5 meter (1350 Ton)
- Naar thema Water in Brabant
Ontdek meer over de lusten en lasten van het water in Brabant
- Ir. F.C. Bake (1840-1893)
Vanaf 1860 ingenieur bij de Staatsspoorwegen, belast met de aanleg van de spoorlijn Tilburg-Helmond. Vanaf 1876 hoofdingenieur van provinciale Waterstaat Noord-Brabant. Zijn “Plan Bake” leidde tot de aanleg van het Wilhelminakanaal.
- Ir. C.W. Lely (1885-1932)
Als ingenieur bij Rijkswaterstaat vanaf 1909 belast met de aanleg van het Wilhelminakanaal. Auteur van een “Rapport betreffende de verbetering van de Maas voor groote afvoeren”, dat de basis was voor de grote Maasverbeteringswerken. Verantwoordelijk voor de sluiting van de Beerse Overlaat.
- Hendrik Verhees (1744-1813)
Als waterbouwkundige leverde Verhees, geboren en wonende in Boxtel, een belangrijke bijdrage aan het Brabantse waterlandschap.