De Afgedamde Maas is een oude tak van de rivier de Maas op de grens tussen Noord-Brabant en Gelderland. Deze rivierarm ligt centraal in het Nederlandse rivierengebied en vormt een verbinding tussen de Waal en de Bergse Maas.
Hij begint als een dode riviertak ten westen van Well en eindigt bij Woudrichem op de plek waar de Waal overgaat in de Boven-Merwede. Bij Wijk en Aalburg verbindt het Heusdensch Kanaal de Afgedamde Maas met de Bergse Maas.
De hoofdgeul van de Afgedamde Maas wordt door de beroepsvaart gebruikt; het gedeelte Andelse Maas is geschikt voor de pleziervaart. De scheepvaart moet gebruikmaken van de Wilheminasluis bij Andel. Deze sluis ligt in de Heerewaardense Afsluitdijk, die de Afgedamde Maas hier in tweeën splitst. Aan het andere eind ligt sinds 1995 een keersluis in het Heusdensch Kanaal, de Kromme Nolkering.
De loop van de Maas heeft historisch gezien nogal wat varianten gehad. Uiteindelijk zorgde een dijkdoorbraak bij Andel in de Middeleeuwen ervoor dat het water in noordelijke richting is gaan stromen, om bij Woudrichem uit te monden in de Waal/Merwede. De oorspronkelijke loop (het huidige Oude Maasje) en de latere loop (de huidige Alm) zijn nagenoeg geheel verlandt en nog slechts herkenbaar als brede sloten in het landschap. Het “nieuwe” tracé stond voortaan bekend als de Andelse Maas.
In de negentiende eeuw bleek deze Maasloop tot steeds ernstiger wateroverlast te leiden. Daarom besloot men om de Merwede/Waal geheel te scheiden van de Maas en die laatste rivier een nieuwe monding te geven. Dat werd de Bergse Maas, die deels de oude bedding (het Oude Maasje) volgde. In 1904 werd de Andelse Maas afgedamd: eerst tussen Andel en Poederoijensehoek (waar zich tegenwoordig de Wilhelminasluis bevindt) en later bij Well. Zo ontstond de Afgedamde Maas.
Behalve als scheepvaartverbinding heeft de Afgedamde Maas tegenwoordig een functie als recreatiewater (zwemmen, vissen en varen). Er liggen jachthavens bij de campings nabij Veen, Aalburg, Aalst en Wijk. Ook voor de drinkwatervoorziening speelt de Afgedamde Maas een rol. Waterleidingbedrijf Dunea pompt er drinkwater uit voor zo'n 530.000 huishoudens.
Bekijk ook
