De Dieze stroomt vanaf de Citadel in Den Bosch via de Ertveld Plas naar Fort Crèvecoeur om daar in de Maas uit te monden. Bij Engelen splitst zich het Diezekanaal af. Terwijl de scheepvaart het kanaal volgt naar de schutsluis, loopt de hoofdafwatering via de spuisluizen van de Dieze zelf.
Tegenwoordig wordt de naam Dieze slechts gebruikt voor het stuk rivier tussen ’s-Hertogenbosch en de Maas, vanaf het punt waarop de Dommel en de Aa samenvloeien en samengaan met de Zuid-Willemsvaart. Dat gebeurt zo’n beetje onder de Diezebrug in Den Bosch. Maar lang geleden was Dieze of Diest ook de benaming voor de rivier ten zuiden van de stad, de huidige Essche Stroom. Dit zijriviertje dat bij Halder in de Dommel uitmondt, werd toen als de hoofdstroom gezien.
Vandaar dat de riviertakjes die binnen de stadsmuren van 's-Hertogenbosch vielen samen de naam Binnendieze kregen. Later zag men de Dommel als hoofdstroom en kreeg dus ook het stuk tussen Halder en 's-Hertogenbosch de naam Dommel. De Binnendieze behield echter haar oude naam, al dragen de verschillende takken ook wel een eigen naam, zoals Vughterstroom en Groote Stroom.
De Dieze stroomde vroeger recht door het fort Crèvecoeur aan de Maas. Dit fort is in 1587 bij de monding van de Dieze opgericht ter blokkering van vijandelijke scheepsvaart naar ’s Hertogenbosch. In 1701 zijn daar ter plekke sluizen aangelegd in de Dieze, waarmee het gebied ten noorden van de stad onder water gezet kon worden. Het plan was ontworpen door Menno van Coehoorn. Hoge kosten en verzet van verschillende landeigenaars vertraagden het werk tot 1735 (en toen was het uiteindelijk nog maar in verkleinde vorm gerealiseerd). Na de Franse inval van 1747 werd het fort echter niet meer onderhouden.
In 1890 werd het Diezekanaal geopend, waardoor het waterpeil niet meer alleen vanuit het fort beheerst kon worden. In 1937 werden de twee oostelijke bastions en de oostelijke gracht vergraven ten behoeve van de rijksweg 's Hertogenbosch-Hedel. Na de oorlog werden het kanaal en de sluizen gedempt en ontmanteld. Het haventje aan de Maas is nog het enige zichtbare restant. Tegenwoordig wordt de uitgediepte en hergraven zuidelijke gracht als Diezebedding gebruikt. Hierin ligt een stuw die de afwatering van het grootste deel van Oost-Brabant reguleert.
Bekijk ook
