De Beerze ontstaat tussen Bladel en Hapert als Groote Beerze uit de Aa of Goorloop, die aan de Nederlands-Belgische grens ten zuidwesten van Luyksgestel ontspringt, en het kleinere Dalemstroompje dat ten zuiden van Bladel ontstaat.
De Groote Beerze stroomt vervolgens langs Casteren, Westelbeers en Middelbeers naar het landgoed Baest, waar de Kleine Beerze in de beek uitmondt. Van hier af heet de beek gewoon Beerze.
Zij stroomt langs Spoordonk en de Kampina naar Lennisheuvel, waar de Beerze Smalwater gaat heten. Vlak voor Boxtel stroomt een zijtak, de Kleine Aa, naar de Essche Stroom. De hoofdtak mondt bij Boxtel in de Dommel uit.
De Beerze loopt voor een groot deel door natuurgebieden en heeft dan ook op veel plaatsen haar oude meanderende loop behouden. Wel zijn op een aantal plaatsen omleidingen aangelegd. Tussen 1990 en 1999 is bij Viermannekesbrug een overstromingsgebied van zo'n 50 hectare voor de Beerze ingericht. Dit gebied staat nu ongeveer drie maanden per jaar onder water. Aan de Beerze staat van oudsher één watermolen, namelijk de Spoordonkse Watermolen te Spoordonk.
De Groote Beerze tussen Bladel en de samenvoeging met de Kleine Beerze ten noorden van Middelbeers behoort tot het Natura 2000 gebied Kempenland-West, vooral vanwege de aanwezigheid van bijzondere waterplanten zoals de drijvende waterweegbree.
Aa of Goorloop
Zoals gezegd heet de bovenloop van de Groote Beerze de Aa of Goorloop. Deze beek ontspringt in het natuurgebied Riebos te Lommel op een hoogte van ongeveer 45 m en stroomt van daar uit naar het noorden. De stroom komt Nederland binnen in de gemeente Bergeijk en loopt dan via een ontginningsgebied naar de Boswachterij De Kempen.
Ten noorden van de snelweg A67 verlaat de stroom het bos en loopt door het landgoed Ten Vorsel. Daar heeft vroeger de Vorselse Molen op de stroom gestaan. Bij Hapert vloeit het Dalemstroompje in de Aa of Goorloop, waarna beide riviertjes als Groote Beerze hun loop voortzetten.
Het beekdal van de Beerze gaat in de eerste decennia van de 21e eeuw grondig op de schop: tussen
’s-Hertogenbosch en de Belgische grens wordt iets aangelegd wat in moderne, ambtelijke New Speak een Robuuste Verbinding wordt genoemd.
Het plan (zie de Structuurvisie Levende Beerze) is om de natuurgebieden langs de Beerze, zoals de Neterselse en Landschotse Heide, landgoed Baest en de Kampina met elkaar te verbinden. Deze ‘Robuuste Verbinding’ combineert natuurontwikkeling met de verbetering van de waterhuishouding en de optimalisering van de landbouwkundige structuur.
Het doel is om zowel de landschappelijke kwaliteit als de cultuurhistorische en recreatieve waarde van het gebied te versterken.
Bekijk ook
