De meest zuidelijke, nog bestaande watermolen op de Dommel in Nederland is de Venbergse watermolen. Hij ligt ten zuiden van Valkenswaard aan de Dommel. Hij wordt voor het eerst vermeld in 1227, als gedeeld bezit van het vrouwenklooster in Postel en de Hertog van Brabant. Na de opheffing van dit klooster kwamen de meeste goederen aan de Norbertijnenpriorij in Postel. In 1345 werd de priorij volledig eigenaar van de molen.
De Venbergse molen was een banmolen. Dat betekent dat de inwoners van het omliggende gebied hun graan verplicht hier moesten laten malen. Nadat de Staten van Holland in 1648 alle Postelse kloosterbezittingen in de Meierij van ’s-Hertogenbosch hadden genaast, kwam de molen in handen van het Huis van Oranje.
In 1716 nam de Raad van State in Den Haag de watermolen in bezit en liet hem in 1740 samen met diverse andere voormalige Postelse goederen openbaar veilen. Zo kwam de molen in handen van een zekere Poulus.
In de 19e eeuw kwamen de molenaars uit de families Verheijen, Thijs, Loos en Van Poppel. Sinds 1918 leverde de familie Rietra de molenaar. Tot in het begin van de 20e eeuw was de Venbergse molen zowel een korenmolen als een oliemolen, elk aangedreven door een eigen waterrad. Rond 1900 is het rad van de oliemolen verwijderd.
Het huidige gebouw en het bijbehorende molenaarshuis dateren van rond 1895. Begin jaren ’70 moest het molenhuis worden gestut, omdat het dreigde te verzakken. In de jaren 1973-1977 werd het daarop grondig opgeknapt. De molen als zodanig is niet meer in bedrijf, maar het terras en de bootjes maken de molen opnieuw tot middelpunt van veel (zomerse) bedrijvigheid.
Jan van der Dungen stuurde deze foto van Heemkundevereniging Weerderheem Valkenwaard in, een foto van de heropening van de gerestaureerde molen in mei 1977.
Vlnr Burgemeester van Schwoich-Oostenrijk, burgemeester B.L.A. van Zwieten van Valkenswaard, Jacky Rietra (* plm. 1955) zoon van Jack en molenaar Jack Rietra sr. Momenteel zet Jacky de traditie van beheer van de molen nog steeds voort evenals het idyllische Venbergen-terras aan de Dommel.
Bekijk ook
