Terug naar overzichtOverzicht
groep geslaagden van Huishoudschool Sint Anna poserend in de tuin; 10 juni 1948; Collectie Stadsarchief Den Bosch nr. 0016625

Stimulator van het nijverheidsonderwijs voor meisjes: Zr Marie Joseph (1883-1968)

Rien Wols

31 juli 2013

Opmerkelijke vrouwen

Maria Wilhelmina Louisa Johanna van der Eerden werd op 14 juni 1883 te Boxtel geboren als dochter van Alphonsus van der Eerden, eigenaar van een damast-, linnen- en pellenfabriek en een wasserij, en Maria Anna Johanna Bussing. Zij overleed te Veghel op 2 december 1968.

groep geslaagden van Huishoudschool Sint Anna poserend in de tuin; 10 juni 1948; Collectie Stadsarchief Den Bosch nr. 0016625
Huishoudschool Sint Anna. Tentoonstelling van door leerlingen vervaardigde werkstukken; 5 juli 1947; Foto: Stadsarchief Den Bosch nr. 0025176

Op 8 september 1904 trad zij toe tot de Congregatie van de zusters Franciscanessen van de Onbevlekte Ontvangenis der H. Moeder Gods te Veghel, waar ze op 10 september 1906 als zuster Marie Joseph haar eeuwige gelofte aflegde. Na haar intrede volgde zij in Veghel de kweekschool, behaalde het onderwijzersdiploma en de hoofdakte, en vervolgens, terwijl zij inmiddels een vol rooster als docente aan de kweekschool had, de m.o.-akten Engels (A en B) en geschiedenis aan de Katholieke Leergangen te Tilburg. Op de Veghelse kweekschool was zij zeer geliefde en gezien. Zij schreef en regisseerde revues en toneelstukken, op de planken gebracht door haar leerlingen. In 1925 werd ze in opdracht van haar algemeen overste secretaresse van de Eerste Nederlandsche R.-K. Vereeniging van Modevakscholen in Utrecht, die een jaar na oprichting in financiële problemen verkeerde. Vanwege haar kundigheden en organisatietalent kreeg ze nog hetzelfde jaar de algehele leiding. Daarnaast bleef ze tot 1953 lesgeven aan de Veghelse kweekschool. De vereniging van Modevakscholen werd herdoopt tot “Sint-Anna, R.-K. Vereeniging tot bevordering van industrie- en huishoudonderwijs voor meisjes”. Naast knippen, naaien en verstellen kwamen er nieuwe vakken als wasbehandeling en warenkennis. De zusters in de Choorstraat boden onderdak aan. Deze school werd haar levenswerk, zozeer zelfs dat zuster Marie Joseph buiten het klooster, in Den Bosch, ging wonen, wat in die jaren een bijzonderheid was. “Sint-Anna” werd spoedig een synoniem voor kwaliteit, al riep haar tegendraadse aanpak ook wel weerstand op. Sinds 1926 gaf Sint-Anna het vakblad Ons blad uit, een modeblad met patronen voor boven- en onderkleding. Hoewel de redactie grotendeels uit zusters bestond, stoorden sommige heren geestelijken zich aan getoonde modellen: rokken waren te kort, halzen te laag.

Er kwamen klachten over bij de aartsbisschop, mgr. H. van de Wetering. Die besliste in 1942 dat Ons blad niet meer mocht verschijnen, ondanks protesten daartegen van de bisschop van Den Bosch, de directeur van het R.-K. Centraal Bureau voor Onderwijs en Opvoeding en de voorzitter van de Nederlandse R.-K. Schoolraad. En zuster Marie Joseph zelf natuurlijk. Na 1945 kon op 180 VGLO-scholen en 508 modevakscholen het diploma “Sint-Anna” gehaald worden. Ook in Indonesië en Suriname werden de examens afgenomen. Zuster Marie Joseph bleef tot op zeer hoge leeftijd met hart en ziel betrokken. Haar kijk op mode en haar mening dat ook een kloosterlinge vrouw is en blijft, uitte zich in haar bemoeienis met het ontwerpen van een nieuw kloosterkleed, in 1956. Dom van der Laan, benedictijn en architect, gaf kleuradvies. Vanwege haar verdiensten in het sociale leven werd zij op 30 april 1951 benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau. Lees ook de uitgebreide biografie door H. Amoureus en J. de Vries op Thuis in Brabant.

Anja van Valen stuurde dit mooie diploma dd 16 juli 1935 uitgereikt aan haar tante Leobina Savenije en vertelt erbij:  De liefde voor het vak is in de familie doorgegeven: onze dochter Judith van Valen doceert aan de Mode Maat opleiding aan het MBO in Amsterdam, na een master Fashion Design. 

Onder deze titel willen we een aantal bijzondere Brabantse vrouwen uit heden en verleden onder de aandacht brengen. In eerste instantie zijn het nu 27 vooral erg historische vrouwen, over wie een verhaal is opgenomen: negen uit de eeuwen voor 1800, twaalf uit de 19e eeuw en zes uit de 20e eeuw, maar dan voornamelijk uit de eerste helft. Het gaat vaak om zelfstandige types die gewoon deden wat ze nodig en/of leuk vonden, ook al gingen ze daarmee tegen de heersende mores in. Zelden speelde daarbij een duidelijk uitgesproken streven naar emancipatie een rol (al gebeurde dat ook). Maar er zijn ook wel degelijk “echte” feministes onder deze vrouwen te vinden. In ieder geval kunnen de meesten van deze vrouwen als rolmodel worden gezien voor de generaties na hen. De selectie die hier aangeboden wordt, is slechts het topje van de ijsberg. We zullen de komende tijd vooral aandacht gaan besteden aan onze eigen tijd. Denk maar aan sportvrouwen als Daphny van den Brand (wielrenster); Anky van Grunsven (dressuurrijdster); Merel de Knegt (hardloopster); Leontien van Moorsel (wielrenster); Miriam Oremans (tennister); Angelique Seriese (judoka); Elsbeth Vink (mountainbikester); Marianne Vos (wielrenster) en Ireen Wüst (schaatster); aan zangeressen als Corry Brokken; Jacqueline Govaert; José Hoebee; Nikki Kerkhof; Corry Konings en Lenny Kuhr; aan actrices als Josine van Dalsum; Sylvie Meis; Liz Snoijink en Monique van de Ven; aan politica’s als Carola Schouten en Mei Li Vos; aan mode-ontwerpsters als Marlies Dekkers en Olcay Gulsen of aan presentatrices als Yvon Jaspers en Lucille Werner. En er zijn vast nog veel meer vrouwen die een plaatsje op deze kaart van Brabant verdienen. We roepen iedereen dan ook op om suggesties te doen over andere “heldinnen” of een levensbeschrijving van hun heldin in te sturen.Ontdek het thema

Reacties

Reacties laden…

Stimulator van het nijverheidsonderwijs voor meisjes: Zr Marie Joseph (1883-1968)