Oisterwijk staat bekend om zijn vele vennen. Vanouds trok dit bezoekers van heinde en verre. Daarom richtte een aantal protestantse notabelen hier in 1908 een van de eerste VVV’s van Nederland op, met als doel het toerisme in de gemeente te bevorderen.
De toeristen genoten van het vennengebied ten zuiden van het dorp. Ze wandelden er en bij warm weer werd er ook wel eens in de meertjes gezwommen. Aanvankelijk was dat op eigen risico, maar de nieuwe VVV nam al gauw de verantwoordelijkheid voor het gedrag van baders en zwemmers op zich.
Met toestemming van eigenaar Gerlacus Ribbius Peletier (Utrecht 1856-Utrecht 1930) werd het Staalbergven als natuurbad ingericht. Er werd een houten huisje voor de zwemmers neergezet. In 1911 was de Oisterwijksche Bad- en Zwemvereeniging (OBZV) opgericht en die ging het Staalbergven beheren. Naast zwemgelegenheid voor heren en dames afzonderlijk waren er ook uren waarop gemengd kon worden gezwommen.
Protesten van katholieke zijde tegen dit gemengd zwemmen leidden tot een wijziging van de Algemene Politie Verordening: zwemmen en baden in het openbaar werd verboden. Het Staalbergven lag echter op particulier terrein en leden van de OBZV en introducé(e)s konden ongestoord van het water blijven genieten.
Dat veranderde na het overlijden van Ribbius Peletier in 1930. De Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten kocht het Staalbergven aan, met financiële steun van de gemeente Oisterwijk, die in ruil daarvoor inspraak kreeg in de exploitatie.
Ribbius Peletier had - voorzienig - in zijn testament overigens nog wel tegenmaatregelen genomen: hij had bepaald dat er in het Staalbergven minstens vier uur per dag gelegenheid moest blijven voor gemengd zwemmen.
Het eerste jaar bleef de OBZV de zwemgelegenheid exploiteren, maar daarna werd onder grote druk van met name katholieke zijde het contract opgezegd. Een in allerijl opgerichte Stichting Bad Oisterwijk nam de exploitatie van het Staalbergven over.
Gemengd zwemmen bleef dankzij Ribbius Peletier mogelijk “in de daarvoor aangewezen zwembassins gedurende de uren, waarop gemengd zwemmen is toegestaan”. Tegen gemengd zonnebaden – dat in het verleden oogluikend was toegelaten – werd voortaan streng opgetreden. Het bad werd minder elitair: de prijzen gingen omlaag, werklozen konden op bepaalde uren gratis zwemmen.
Eind jaren zestig is naast de oude zwemgelegenheid het nieuwe openluchtzwembad Staalbergven met een verwarmd bassin aangelegd. Moesten de leden van de zwemvereniging in de jaren zestig in het koude seizoen nog naar Udenhout, vanaf 1975 konden ze in het eigen Oisterwijkse binnenbad “De Leye” trainen.
Bekijk ook
