Terug naar overzichtOverzicht
Het rode lijntje is de plek van het veer, circa 1850

Het Hedelse veer

Anton Schuttelaars

14 januari 2011

Water in Brabant

Wie vanuit ’s-Hertogenbosch noordwaarts richting Bommelerwaard reist, moet de Maas over. Voordat er eind negentiende eeuw bruggen werden aangelegd, ging de oversteek per veerpont. De belangrijkste van deze verbindingen was al sinds de middeleeuwen het veer te Hedel. Vanaf eind zestiende eeuw lag aan de Brabantse oever het fort Crèvecoeur.

Het rode lijntje is de plek van het veer, 1850
Het rode lijntje is de plek van het veer, 1850

Van oudsher was het veerrecht ter plaatse in bezit van de Heer van Hedel, die het steeds door zijn rentmeester liet verpachten. In het veerreglement werd onderscheid gemaakt naar herkomst van passagiers: inwoners van de baronie van Hedel betaalden een lager tarief dan ‘vreemdelingen’.

Zo betaalde een Hedelnaar voor het overzetten van een wagen 3 stuivers, een ‘vreemden wagen’ kostte een stuiver meer. Voor een koets met twee paarden mocht de veerman respectievelijk 8 en 16 stuivers rekenen. Bij hoog water, storm of ijsgang werden de tarieven – na goedkeuring van de rentmeester – verhoogd.

Zicht op het Hedels veer; op de achtergrond het brandende fort Crèvecoeur, door de Fransen in 1673 in brand gestoken (Collectie Erfgoed 's-Hertogenbosch)
Zicht op het Hedels veer; op de achtergrond het brandende fort Crèvecoeur, door de Fransen in 1673 in brand gestoken (Collectie Erfgoed 's-Hertogenbosch)

Ook vreemdelingen die met andere schepen dan de veerpont Hedel verlieten, waren de veerman een bedrag verschuldigd. Wie met de marktschuit vertrok, moest 4 penningen betalen en wie een beurtschuit nam, was de veerman toch nog 8 penningen verschuldigd.

Hedels Veerhuis, 1906 (coll. Reg. Arch. Rivierenland)
Hedels Veerhuis, 1906 (coll. Reg. Arch. Rivierenland)

Tot in de negentiende eeuw bleef de route over het Hedelse veer een van de belangrijkste noord-zuidverbindingen in het land. Het rijksveer van Hedel was rond 1850 uitgerust met een grote gierpont met twee opslaande bruggen en een zeilpont met opslaande brug. Maar met de toename van het verkeer werd het Hedelse veer steeds meer een knelpunt.

Men besloot daarom bij Hedel een schipbrug over de Maas te leggen. In 1864 was deze pontonbrug een feit en werd het Hedelse veer uit de vaart genomen, al heeft er ook na 1864 nog regelmatig een veerpont tussen Hedel en de Brabantse oever gevaren. Bij ijsgang en extreem hoog water moesten namelijk de brugdelen naar de kant worden gehaald.

De Zalt-Bommelsche Courant, 1906
De Zalt-Bommelsche Courant, 1906

Soms gebeurde dat tot verdriet van de reizigers, zoals bijvoorbeeld te lezen valt in de Zalt-Bommelsche Courant van 17 januari 1906. Met de aanleg van een vaste brug in 1937 behoorde ook dit periodieke ongemak tot het verleden.

Bekijk ook

Veren in Brabant

Water in Brabant

De meesten zullen niet aan Brabant denken als het over “Nederland Waterland” gaat. Toch speelt het water ook in onze provincie een belangrijke rol. En eigenlijk is dat al heel lang zo: Noord-Brabant telt meer natuurlijke beken en beekjes dan bijvoorbeeld Gelderland. Brabanders hebben veel last gehad van het water. Denk daarbij aan overstromingen en aan de Beerse Maas. Op andere plekken was er regelmatig een watertekort. Zonder waterbeheersing zou een deel van de provincie onbewoonbaar zijn. Anderzijds verdienen we ook veel aan het water: als krachtbron, transportmiddel, in het productieproces of door visserij bijvoorbeeld. En we genieten van goed drinkwater, badhuizen, zwemwater en recreatieplassen. In dit thema bekijken we het water vanuit allerlei invalshoeken, zonder daarbij volledig te willen zijn. Klik hierboven op het onderwerp van je keuze voor meer informatie. Lees de uitgebreide inleiding Of deel je eigen verhaalOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…