Terug naar overzichtOverzicht
Kapel van de zusters van de Choorstraat. Foto: Stadsarchief Den Bosch nr. 0032764

Anna van Hees (1768-1825), stichteres van de Zusters van de Choorstraat

Rien Wols

1 augustus 2013

Opmerkelijke vrouwen

Anna Catharina van Hees werd op 6 april 1768 in Oisterwijk gedoopt als dochter van Christiaan van Hees en Anna Maria Couwenberg. Zij overleed op 14 februari 1825. Vanaf haar twaalfde jaar werkte ze als hulp in de huishouding in Gilze en vanaf 1784 in Oisterwijk in een herberg, totdat ze op haar achttiende een baan als dienstbode kreeg.

Kapel van de zusters van de Choorstraat. Foto: Stadsarchief Den Bosch nr. 0032764
Kapelaan Heeren. Foto: Stadsarchief Den Bosch, nr. 0037403

Enkele jaren later kwam ze naar ’s-Hertogenbosch, waar ze werk vond in logement De Kievit aan de Vismarkt. Vervolgens diende ze ongeveer tien jaar bij de alleenstaande koopman-leerlooier W. van de Ven in de Postelstraat. Hier leerde ze de derde-orde-regel van Franciscus kennen, een leefregel voor leken die een religieus leven te midden van de wereld leiden. Deze leefregel sprak Anna van Hees aan en langzamerhand raakte zij ervan overtuigd dat ze haar leven aan God wilde wijden. Ze koos de Bossche kapelaan Jacobus Antonius Heeren (1775-1859) als biechtvader. Heeren en Anna van Hees deelden een religieus-mentale wereld waarin de navolging van Christus’ lijden een centrale rol speelde. Evenals haar biechtvader geselde Anna zichzelf driemaal per week, droeg ze een haren boetekleed en een boetegordel. Zij identificeerde zich zo sterk met Christus’ lijden, dat ze het fysiek navoelde. De ervaringen van Anna van Hees verliepen volgens een vast patroon. Vanaf 1814 kreeg ze visioenen die gepaard gingen met fysieke verschijnselen. Wekelijks, op donderdagavond rond tien uur, zag ze zichzelf met Christus aanwezig in de hof van Olijven. Ze kreeg het dan benauwd, beefde en transpireerde. Op vrijdagmorgen voelde ze de martelingen van gesel en doornenkroon en was dan niet meer in staat te spreken. Van twaalf tot vier uur begaf ze zich in inwendig gebed en beschouwing van de gekruisigde Christus.

Dikwijls kreeg ze dan een visioen waarin haar Zijn hart werd getoond. ‘s Avonds verscheen een diep bedroefde Maria met het lijk van Christus op schoot. Soms zag Anna zichzelf in Christus’ plaats op de schoot van Maria liggen. Op vrijdagen kon ze niet eten, vanaf de vasten in 1815 amper drinken, en vanaf begin 1817 bleef ze op vrijdag vanwege hevige pijnen in bed. Dit patroon herhaalde zich in ieder geval tot 1821. Haar biechtvader, overtuigd van de echtheid van Anna’s lijdenservaringen, zag zijn biechtelinge als een direct contact met het goddelijke. Dat kwam goed uit toen Heeren in 1816 de oprichting van een gemeenschap van liefdezusters overwoog. Via Anna riep hij de steun van God in. Ze hielden samen gebedsoefeningen en gingen op Maria-bedevaart naar Uden en Oisterwijk. Volgens Anna was het plan geheel volgens Gods wil en van Maria kreeg ze de boodschap: “Men moet het zoetelijk en gerustelijk beginnen, ik zal het beschermen.” Anna trad ook toe tot de nieuwe gemeenschap. Op 13 juli 1820 werd ze zelfs gekozen tot “moeder” van de jonge congregatie. Binnen deze gemeenschap zou Anna Catharina van Hees de geschiedenis ingaan als het “heilig Kaatje”. Zij overleed op 14 februari 1825, 56 jaar oud. Dit artikel is gebaseerd op de uitgebreide biografie van Anna van Hees door J.M.A. Eijt op Thuis in Brabant.

Onder deze titel willen we een aantal bijzondere Brabantse vrouwen uit heden en verleden onder de aandacht brengen. In eerste instantie zijn het nu 27 vooral erg historische vrouwen, over wie een verhaal is opgenomen: negen uit de eeuwen voor 1800, twaalf uit de 19e eeuw en zes uit de 20e eeuw, maar dan voornamelijk uit de eerste helft. Het gaat vaak om zelfstandige types die gewoon deden wat ze nodig en/of leuk vonden, ook al gingen ze daarmee tegen de heersende mores in. Zelden speelde daarbij een duidelijk uitgesproken streven naar emancipatie een rol (al gebeurde dat ook). Maar er zijn ook wel degelijk “echte” feministes onder deze vrouwen te vinden. In ieder geval kunnen de meesten van deze vrouwen als rolmodel worden gezien voor de generaties na hen. De selectie die hier aangeboden wordt, is slechts het topje van de ijsberg. We zullen de komende tijd vooral aandacht gaan besteden aan onze eigen tijd. Denk maar aan sportvrouwen als Daphny van den Brand (wielrenster); Anky van Grunsven (dressuurrijdster); Merel de Knegt (hardloopster); Leontien van Moorsel (wielrenster); Miriam Oremans (tennister); Angelique Seriese (judoka); Elsbeth Vink (mountainbikester); Marianne Vos (wielrenster) en Ireen Wüst (schaatster); aan zangeressen als Corry Brokken; Jacqueline Govaert; José Hoebee; Nikki Kerkhof; Corry Konings en Lenny Kuhr; aan actrices als Josine van Dalsum; Sylvie Meis; Liz Snoijink en Monique van de Ven; aan politica’s als Carola Schouten en Mei Li Vos; aan mode-ontwerpsters als Marlies Dekkers en Olcay Gulsen of aan presentatrices als Yvon Jaspers en Lucille Werner. En er zijn vast nog veel meer vrouwen die een plaatsje op deze kaart van Brabant verdienen. We roepen iedereen dan ook op om suggesties te doen over andere “heldinnen” of een levensbeschrijving van hun heldin in te sturen.Ontdek het thema

Reacties

Reacties laden…