Terug naar overzichtOverzicht
Vredeswandelaars overnachten in Gemert

Vredeswandelaars overnachten in Gemert

Sanne Jussen

21 oktober 2021

Kraakbeweging

In 1983 woont Jan met zijn vrouw en twee kleine kinderen in Gemert. Wanneer bekend wordt dat de Vredesmars, die van Dortmund naar Brussel trekt, door Gemert heen zal komen, besluit hij te helpen met de voorbereidingen.

Illustraties met dank aan Jan van Wijck en Frans Suijs

Van Dortmund naar Brussel

Op 9 juli 1983 vertrok een stoet van mensen vanuit Dortmund met als eindbestemming Brussel. Het was een mars tegen de geplande stationering van middellange afstandsraketten in Europa, en vóór ontwapening in oost en west. De lopers waren voornamelijk vrouwen, aangezien de mars georganiseerd was door Frauen für den Frieden, de Duitse tak van Vrouwen voor Vrede. Onderweg zou deze stoet bij Venlo Nederland binnenkomen en via Deurne, Gemert, Uden, Son en Breugel en Eindhoven naar België trekken. Een hele tocht door Brabant, dus! Iedereen kon onderweg aansluiten: voor een stukje door het eigen dorp, voor een aantal uur, een dag, als je wilde tot aan Brussel.


 De route van de Vredesmars

  "Wat nemen we mee? Waar wordt overnacht?"

Maanden van voorbereiding

De vredesbeweging Gemert trof de voorbereidingen voor het Gemertse deel van de mars, vanaf de kerk in de Mortel tot halverwege Uden. Er gingen maanden van vergaderen en regelen aan vooraf. Er moesten slaapplaatsen en eten en drinken geregeld worden voor de deelnemers en voor ’s avonds werd er een gezellig programma met livemuziek voorbereid. Jan heeft de flyers die oproepen om mee te lopen nog bewaard, net als de notities van vergaderingen en de brieven die vanuit de vredesbeweging naar de gemeente gestuurd werden. Het zit allemaal netjes in een map. Dat komt door zijn werk, zegt Jan: hij was jarenlang werkzaam in archieven van verschillende gemeentes.


 Brief aan de gastgezinnen

Veel Gemertse huishoudens waren bereid om lopers een slaapplaats aan te bieden. Zo’n 100 lopers verbleven de nacht van 25 op 26 juli bij mensen thuis. De rest van de ongeveer 500 wandelaars sliep in de sporthal. Daar werd ’s nachts ook wacht gelopen door mensen van de organisatie. Bij Jan en Netty op zolder sliepen twee Duitse vrouwen. Zij waren ontzettend moe en erg blij dat ze in een echt bed konden slapen. De volgende ochtend ontbeten ze, werden de spandoeken weer uitgevouwen en gingen de lopers met een lunchpakket op zak weer op weg vanaf het verzamelpunt bij de sporthal. In Uden vond de overdracht plaats. Vanaf dat punt nam een andere groep de leiding van de Gemertse organisatie over. In Gemert werden de sporthal en de ruimte daaromheen schoongemaakt door een hele horde vrijwilligers.

Met de bus naar Brussel

Op zaterdag 6 augustus vertrok rond 6.30 een bus vanuit Gemert richting Brussel. De Gemertse vredesbeweging, de mensen van de organisatie en andere geïnteresseerden maakten het laatste stuk van de mars mee. Helaas bereikte de mars het NAVO-hoofdkwartier niet. De politie hield de stoet tegen. Jan weet nog dat de agenten hen aanraadden, niet verder te lopen: “ ‘een stukje verderop staat de Rijkspolitie’, zeiden ze, ‘en die slaan door’ “.Lees hier hoe Gemertse deelnemers Jobs en Frans de Vredesmars hebben ervaren.

Meer over het Brabantse actieverleden

In de jaren zeventig begint de babyboomgeneratie volwassen te worden. Lang thuis blijven wonen is niet meer vanzelfsprekend en het aantal huiszoekende jongeren groeit gestaag. De woningmarkt is echter krap. Mede in een reactie op deze situatie komt eind jaren zestig in veel West-Europese landen een kraakbeweging tot bloei. Naast de woningnood onder jongeren ageert deze ook tegen de leegstand en 'verkrotting' van panden en speculatie op de woningmarkt door 'huisjesmelkers'. Amsterdamse provo's bijten in 1964 het spits af met hun kraakacties maar al snel slaat de vonk ook naar Brabant over. In Breda begint het met de Kabouterbeweging en in 1972 zijn daar al zo'n 30 tot 40 panden door krakers in gebruik genomen. Vooral in de oude wijken van de grote steden laten de activisten van zich horen. Lees de uitgebreide inleiding Of deel je eigen verhaalOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…

Aanbevelingen van Sanne Jussen

VerhaalVredesmars trekt door Son en BreugelOp 27 juli 1983 trekt de vredesmars, die op 9 juli vanuit Dortmund vertrokken is, door Son en Breugel. Ongeveer 500 lopers overnachten daar, om de volgende dag door te lopen naar Eindhoven. Eindbestemming van de mars is het NAVO-hoofdkantoor in Brussel.VerhaalVredesbeweging in BrabantIn de jaren zestig, zeventig en tachtig komt ook in Brabant een brede vredesbeweging tot bloei, uiteenlopend van gematigd pacifisme tot radicaal antimiltarisme. Er wordt actie gevoerd tegen oorlog, militarisering en de wapenindustrie. Internationale aandacht krijgen de massale protesten bij vliegbasis Woensdrecht. Heel persoonlijke vormen van verzet zijn het dienstweigeren en totaalweigeren. Kun jij ons meer vertellen over deze tijd? Heb jij nog foto's en ander oud materiaal dat een indruk geeft van de actiegroepen en protestbewegingen van toen? Reageren kan hieronder.Verhaal'Liever een raket in de tuin dan een Rus in de keuken.' Vredesbeweging zet gemoederen in Uden op scherpDe zussen Monique en José kregen het actievoeren met de paplepel ingegoten. Hun moeder zette zich in de jaren zeventig en tachtig met overtuiging in voor de vredesbeweging in Uden en omgeving en stuurde ook haar familie aan in het protesteren. ‘Als gehoorzame dochters gingen we mee’, vertelt Monique. Spannend vond ze dit wel. Als vredesactivisten kregen ze namelijk veel steun, maar ook onbegrip en tegenwerking van dorpsgenoten te verduren. Ook in hun eigen gezin zag je deze verdeeldheid.