In 1860 riep Paus Pius IX de katholieke jongeren in de wereld op hem te hulp te komen, omdat de Kerkelijke Staat bedreigd werd door Victor Emmanuel II, koning van Sardinië en diens bondgenoot Giuseppe Garibaldi. Deze beiden streefden naar een verenigd koninkrijk Italië en daar paste geen onafhankelijk pauselijk grondgebied in.
Voor zijn verdediging was de Paus afhankelijk van de steun van de Franse Keizer en vrijwilligers. Die vrijwilligers kwamen uit heel Europa om deel uit te gaan maken van het "Regiment der Pauselijke Zouaven" dat nieuw werd opgericht, onder leiding van een Franse generaal.
Naam en uniformen van de zouaven waren geïnspireerd op een Frans keurkorps in Algerije dat oorspronkelijk uit Berbers bestond. De pauselijke zouaven bestonden vooral uit Nederlanders (met ruim 3.000 man het grootste contingent), Fransen (bijna 3.000) Belgen (ruim 1.600, voornamelijk Vlamingen), Italianen (700) en Canadezen (500). Tussen 1861 en 1867 streden de Zouaven met wisselend succes tegen het Italiaanse leger. Bij de slag van Mentana op 5 november 1867 versloegen de zouaven, samen met Franse troepen, Garibaldi verpletterend, waarna de situatie tot 1870 vrij stabiel bleef.
Maar in augustus van dat jaar trok het Franse leger zich terug uit Italië, en volgde een massale aanval op Rome. De 5.000 zouaven waren geen partij voor de ruim 60.000 Italianen en de Paus capituleerde. Zijn zouaven werden op de trein naar huis gezet.
Twan van Duijnhoven heeft bij het Zouavenmuseum in Oudenbosch de registers geraadpleegd en de namen en geboortedata van de Udense jongemannen genoteerd. Dit waren de Udense strijders voor de paus:
Naam | Geboortedatum
Martinus van den Berg | 25-03-1850
Theodorus van den Bogaard | 16-07-1843
Jan van Bokhoven | 07-03-1845
Marinus Vincentius van Duuren | 19-07-1849
Lambertus Goossens | 08-05-1839
Franciscus van Lankveld | 11-11-1835
Gerardus van de Leijgraaf | 03-06-1850
Johannes Lendy | 04-09-1851
Adrianus van Lijssel | 15-05-1847
Petrus van der Linden | 09-04-1850
Martinus Lukassen | 12-03-1847
Marianus Petrus van der Meulen | 03-03-1843
Piet van Osch | 11-10-1849
Henri Pauels | 13-12-1845
Martinus van de Rijt | 08-04-1832
Martinus van Rixtel | 05-08-1841
Godefricus van Sambeek | 22-03-1850
Theodorus Sanders | 13-08-1848
Johannes Hendricus van den Wijnboom | 19-02-1843
Petrus de Wit | 11-01-1838
Het zou best leuk zijn, meer over deze mannen te weten te komen. Wie herinnert zich nog iets van ze (liepen ze bijvoorbeeld voor de oorlog mee in processies, zoals elders vaak gebeurde?)
Luciën Bressers en Jan Versantvoort hebben in 1998 een boekje uitgegeven met gegevens over al deze, en nog meer "Udense" zouaven. Je kunt het hier lezen en/of downloaden (PDF, 1 MB). Met dank aan de auteurs voor het ter beschikking stellen!
Blijft nog als vraag waar de "spook"zouaaf Henri Pauels vandaan komt (zie hieronder bij de reacties).