De spoorbrug bij Cuijk (tussen Katwijk en Mook) is de langste van Brabant en Limburg (353 meter). Gebouwd tussen augustus 1879 en februari 1883 werd hij op 1 juni 1883 feestelijk in gebruik genomen.
De brug telde zeven overspanningen: drie grote bruggen, ieder met een overspanning van 72,6 m boven het zomerbed van de Maas, drie aanbruggen, ieder met een overspanning van 32,1 m boven de uiterwaarde aan de linkeroever en één brug aan de rechteroever, gelijk aan de aanbruggen van de linkeroever. De onderbouw werd ingericht voor dubbelspoor.
Er werd in 1881 zelfs een klein station aangelegd, dat er nog steeds is. De grotendeels enkelsporige Maaslijn staat ook wel bekend als 'Heilige Lijn'. Waar deze bijnaam vandaan komt, is niet duidelijk.
De brug kreeg het in de eerste helft van de twintigste eeuw bij hoog water op de Maas soms zwaar te verduren. Zowel in 1920 als in 1926 werd de spoordijk weggeslagen door het Maaswater. Maar ook menselijke activiteiten bedreigden de spoorbrug.
Tijdens de Duitse invasie van mei 1940 werd rond Katwijk fel gevochten. Nederlandse troepen bliezen uiteindelijk de spoorbrug op. Het herstelplan zat als volgt in elkaar. Een onbeschadigd groot brugdeel boven het winterbed werd verplaatst naar het zomerbed. Twee onbeschadigd gebleven aanbruggen werden voor de andere opening boven het zomerbed gebruikt. Daarvoor werd een hulppijler in de rivier gebouwd. In de overblijvende openingen werden jukken geplaatst met kleine bruggen, afkomstig van de doorlaatbrug over de Beerse Maas. Vanaf oktober was de spoorlijn weer beschikbaar. In schema ziet dat er zo uit.
Op 17 september 1944 moest de brug er opnieuw aan geloven. Terugtrekkende Duitse troepen namen geen risico en vernietigden de brug achter zich. De Canadese engineers zijn op 1 januari 1945 gestart met het bouwen van de Baileybrug (Walsh genaamd). Deze Bailybrug was circa 126 meter uitgevoerd als double singel en voor circa 264 meter als triple single. Deze Baileybrug werd op 26 februari 1945 geopend voor wegverkeer. Januari 1946 werd begonnen met de reconstructie van de spoorbrug. Daarvoor moest eerst de Baileybrug verwijderd worden. Voor de reconstructie werden de twee Callender-Hamilton (militaire vakwerkbruggen) ingezet die op 27 november 1946 werden ingevaren. In 1958 zijn de aanbruggen aan de Mookse zijde vervangen door een nieuwe vakwerkbrug. De twee Callender-Hamilton bruggen maken nu nog steeds deel uit van de spoorbrug Nijmegen – Venlo. Na een onderbreking van meer dan twee jaar was weer treinverkeer mogelijk tussen Venlo en Nijmegen.
In mei 1952 reed op dit traject de laatste stoomtrein. Omstreeks 1958 werden de kleine bruggen boven de uiterwaarde aan de kant van Nijmegen vervangen door één nieuwe vakwerkbrug met een overspanning van 74 meter. Sinds 1997 is de Maaslijn geschikt voor de exploitatie met sneltreinen.
Theo Verkerk stuurde deze scans door als verklaring voor de naam Heilige Lijn (met dank daarvoor!):
Bekijk ook
