Na de voltooiing van de Maasverbeteringen tot aan Grave, begon men in 1932 aan de verruiming en bochtafsnijding van de rivier en de bouw van een stuw met sluis bij Lith. Dat was nodig om ook in het riviervak Grave-Lith bij geringe afvoer voldoende vaardiepte te houden.
Benedenstrooms van de stuw van Lith werd de rivier uitgebaggerd tot 3 meter beneden N.A.P. De sluis en de stuw werden gebouwd in een bochtafsnijding door de Lithse uiterwaard. Eerst werden in grote bouwputten de sluis en de stuw gebouwd, daarna werd de rivier naar deze kunstwerken verlegd. In 1933 begon de bouw en in 1934 was de oplevering. Polygoon-Profilti maakte de onderstaande filmbeelden van de werkzaamheden.
Stuwdam in de Maas
, door
Polygoon-Profilti (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)
, is gelicenseerd onder
Public Domain Mark
.
Het sluis- en stuwcomplex, dat in totaal 1.175.000 gulden had gekost, werd op 13 maart 1936 officieel geopend.
De stuw bestaat uit drie stuwopeningen tussen vier hef- en bedieningstorens, gebouwd op het noordelijk en het zuidelijk landhoofd en op twee rivierpijlers. De drie openingen zijn elk 38 meter breed en worden afgesloten door een wielschuif met een draaibaar gedeelte, de regelklep. Die regelkleppen kunnen met kettingen en lierwerken, bovenin de heftorens, bij zeer geringe afvoer geheel gesloten worden. Met een van deze regelkleppen ging het in 2007 mis.
De maximale afvoer per regelklep is ongeveer 333 kubieke meter water per seconde. Bij geheel geopende regelkleppen is de waterafvoer over de drie stuwschuiven dus 999 m3. Zolang de stuw in werking is, moet de scheepvaart gebruikmaken van de schutsluis ernaast.
Bij afvoeren van meer dan 1.000 m3 per seconde wordt de stuw geheel geopend. De drie wielschuiven met daarop de regelkleppen worden helemaal boven water geheven met behulp van de lierwerken in de heftorens. De onderkant van de wielschuif komt dan op een hoogte van 13.60 meter +N.A.P., gelijk met de onderzijde van de stuwbrug.
In die situatie varen de schepen gewoon door de drie openingen van de stuw. De sluis is dan niet nodig. Het openen of sluiten van de stuw gebeurt vanuit de centrale bediening die in 1999 gedeeltelijk geautomatiseerd is. De stuw te Lith staat gemiddeld 22 dagen per jaar open. Meestal is dat in de wintermaanden, omdat er dan veel regen- en smeltwater afgevoerd moet worden.
Omdat door het jaar heen de wachttijden konden oplopen van 4 tot 8 uur, werd in 1995 begonnen aan de bouw van een tweede sluis, gesitueerd tussen de bestaande sluis en de stuw. De nieuwe sluis werd bijna 200 meter lang en 18 meter breed, geschikt voor tweebaksduwvaart. Deze sluis heeft puntdeuren, zodat er geen hoogtebeperking meer is voor de scheepvaart.
De tweede sluis is op 11 juni 2001 in gebruik genomen en in 2002 officieel geopend. Het hele complex kreeg meteen een nieuwe naam, de Prinses Máximasluizen.
Over de werking van de sluizen en de stuw is veel te vertellen. Wie kan dit beter doen dan de oud-hoofdsluismeester Rien Biemans. Bij de stuw hoorde ook nog een zogenaamd peilhuisje.
Lees hier het uitgebreide verhaal
Bekijk ook
Dit verhaal is aangevuld met de filmbeelden van Polygoon op 23 aug. 2021. Redactie.
