In 'Ode aan de Brabander' maken we tijd voor alle gewone mensen die Brabant hebben gemaakt tot wat het nu is. In deze aflevering kijken we naar Martinus van Ganzewinkel, in Zeeland beter bekend als Martien de kapper, die per toeval belandt in een Amerikaans boek over de Tweede Wereldoorlog.
De wieg van Martien staat in Gemert; daar wordt hij in 1912 geboren, als zoon van tramarbeider Johannes van Ganzewinkel en Henrica Jonkers, in een gezin van acht kinderen. Zijn oudere broer Petrus Adrianus (Piet) zal – zoals in veel Brabantse gezinnen dat gebeurt - later priester worden en naar Amerika vertrekken. Voor Martien wacht een andere carrière; die van kapper.
Met de boot uit Amerika
Martien gaat aan de slag in de kapperszaak aan de Kerkstraat in Zeeland. Daar ontmoet hij Maria Theodora van de Logt die als hulp in de zaak werkt. De twee krijgen verkering en op 31 juli 1936 gaan Martien en Marietje trouwen. De ouders van Martien maken dat niet meer mee, die zijn dan al geruime tijd overleden. Maar er is wel een àndere bijzondere gast op de bruiloft aanwezig: broer Piet die helemaal overkomt uit de Verenigde Staten. In oktober 1936 gaat hij weer terug met de boot van Rotterdam naar New York, de SS Statendam.
Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, gaat het werk in de kapperszaak gewoon door – zoals met zoveel dingen in het dagelijks leven. Maar in het najaar van 1944 zit er een bijzondere klant op de stoel van Martien. Het is de Amerikaanse soldaat Ed Shames, die zijn kappersbezoek beschrijft in zijn boek “Airborne, the combat story of Ed Shames of Easy Company”. Het is namelijk Martien die ze meldt dat - volgens hem - de Duitsers weg zijn. Ed Shames maakt van de gelegenheid gebruik en neemt onmiddellijk plaats op de stoel van Martien voor een knip- en scheerbeurt, terwijl zijn kameraden buiten wachten. Al pratende komen de twee mannen erachter dat broer Piet (de priester) in hetzelfde dorp wordt als de zus van soldaat Ed: Portsmouth, Virginia.
Na 70 jaar betalen
Betalen doet hij op dat moment niet – hij denkt op het laatste moment dat het tóch niet pluis is en vertrekt overhaast - maar hij vergeet zijn openstaande rekening niet: bijna 70 jaar, in mei 2013, na de bevrijding komt hij terug. Inmiddels is de kapperszaak overgegaan van Martien naar zoon Henk naar kleindochter Peggy. Zij runt de zaak samen met haar man, op hetzelfde adres als haar opa dat heeft gedaan. Peggy knipt Shames, net zoals opa Martien, het in 1944 heeft gedaan en dit keer vereffent de Amerikaan zijn rekening wel. Martien krijgt deze bijzondere gebeurtenis niet meer mee; hij overlijdt in 1978, zijn vrouw Marietje in 1986.
Een uitstapje van de middenstandsvereniging uit Zeeland naar Schiphol, met rechts Marietje en Martien
De bovenstaande foto's komen uit de beeldcollectie van Willem Keeris uit Zeeland
