Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.
De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd). Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder. Op 17 juni 1943 stortte om 01.55 uur bij Hal (toenmalig huisnummer 19?) een Avro Lancaster III bommenwerper (ED945) van het 103 Squadron neer, neergehaald door Hptm. Manfred Meurer van I/NJG 1.. Piloot was P/O K.I. Dexter. Die nacht werd een aanval gedaan op Keulen met 202 bommenwerpers. Veertien daarvan keerden niet terug, waaronder de Lancaster van Dexter. Een andere Lancaster crashte die nacht in Erp. Volgens het boek van Gied Segers, Beelden uit de bezettingsjaren : Boxtel 1940-1944 (Hapert, 1984), p. 97-98, verloor de bommenwerper een van zijn motoren boven de spoorbaan Boxtel-Den Bosch. Vijf bemanningsleden probeerden het vliegtuig nog te verlaten, maar omdat het toestel al te laag was, gingen hun parachutes niet op tijd open, zodat ze allemaal dood werden gevonden in de buurt van het brandende wrak. In dat wrak bevonden zich nog de twee overige bemanningsleden. De totale bemanning bestond uit piloot F/O Keith Inger Dexter (32); bommenrichter Sgt. Harold Gwyn Thomas (34); boordschutter Sgt. James Maurice Carroll (23); navigator Sgt. William Thomas Shepherd (27); boordschutter Sgt. Robert Arthur Heslop (25); boordwerktuigkundige Sgt. Roy Cyril Ridgway (24); radiotelegrafist en boordschutter Sgt. Horace Staples. Ze liggen allemaal begraven op het oorlogskerkhof van Woensel, graven JJB 105-111. Tijdens de Operatie Market Garden, een poging van de geallieerden om de bruggen over de Maas, Waal en Rijn te veroveren met luchtlandingstroepen, crashte op de tweede dag van de operaties, 18 september 1944, rond 15.00 uur een Douglas C-47A Skytrain van het 436TCG/81Sq. Piloot van dit toestel was 1st Lt. John W. Webster.
De Skytrain trok een glider achter zich aan met verse manschappen en voorraden. Voordat ze bij de beoogde Landing Zone waren, werd het toestel geraakt door Flak. De sleepkabel werd geraakt, waardoor de glider losgekoppeld moest worden. Nog meer granaten sloegen in en het toestel vloog in brand.
Het sein om het vliegtuig te verlaten werd gegeven en de vierkoppige bemanning sprong, terwijl het vliegtuig op de automatische piloot nog een stukje verder vloog. De copiloot Brooks vertelde later dat hij hangend aan zijn parachute het vliegtuig, waar uit de onderkant een lange stroom zwarte rook kwam, in een steile duik richting het zuiden zag neergaan.
Het vliegtuig kwam neer in een ven op landgoed Venrode. De piloot, die als laatste gesprongen was, werd na zijn landing gevangen genomen door de Duitsers.
De andere drie bemanningsleden, co-piloot 2nd Lt. Whitney F. Brooks, radiotelegrafist Pfc.(Private first class) Harold B. Farr en crew chief T/Sgt. Celar J. Obergfell, werden door leden van het verzet opgevangen en in veiligheid gebracht.
Uiteindelijk werden ze verenigd met de bemanning van hun eigen glider, en met nog veel meer Amerikanen en Britten ondergebracht in een schuilplaats in de Kampina (uitgebreid beschreven in het boek van Peter van der Linden, Kampina airborne : Gevluchte en ondergedoken geallieerde airborne-militairen in natuurgebied de Kampina. Boxtel, 2012). Op 24 oktober 1944 konden ze zich weer bij hun troepen voegen.
Bron van het verhaal over de C-47A 42-100556 en de foto is het boek van Hans den Brok, Wings of Freedom (2008), p.166-174.
