Terug naar overzichtOverzicht
Armstrong Whtley Mk V

Neergestorte vliegtuigen in Breda 1940-1945

Rien Wols

12 april 2012

Luchtoorlog 1940-1945

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

Armstrong Whtley Mk V

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd). Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder. In de nacht van 16 op 17 augustus 1941 stortte rond 04.20 langs de weg van Breda naar Zundert een Britse bommenwerper van het type Armstrong Whitley V neer. De RAF voerde die nacht aanvallen uit op Keulen, Düsseldorf en Duisburg. De Z6729 van het 58 Squadron, gevlogen door Sgt. B.A. Hammond had met 72 andere vliegtuigen spoorwegdoelen in Keulen gebombardeerd en was op de terugweg naar Engeland.

Messerschmitt 109G-4

Piloot Hammond, co-piloot Sgt. R.D. Wagstaff, navigator Sgt. J.B. Mackerson, radiotelegrafist Sgt. S.E. Davidson en boordschutter Sgt. T.A. Nichols overleefden de crash, maar zij werden allemaal krijgsgevangen gemaakt. Behalve bij deze crash in Breda gingen die nacht nog zeven andere vliegtuigen van deze aanvalsgroep verloren. Dit was de enige bommenwerper die in Breda is neergestort. Alle andere crashes betroffen jachtvliegtuigen, van Duitse zowel als van geallieerde zijn. De eerste daarvan was op 19 augustus 1943, toen rond 20.30 een Duitse Messerschmitt Bf 109G-4 (werknummer 19373) van het 12./JG 26 neerstortte. De piloot, Lt. W. Grupe, raakte gewond bij de crash.

Hawker Typhoon IB

Een tweede Messerschmitt, een Bf 110G-4 (werknummer 4871) van 3./NJG 1 kwam op 19 november 1943 neer bij wat in de Verliesregisters “Driesprong” wordt genoemd. [zie aanvulling van Sandra van Ham uit 2024 hieronder]. Welke locatie daarmee precies is aangeduid, is onduidelijk. Mogelijk gaat het om de kruising van de Heusdenhoutseweg/Moleneindstraat en de Tilburgseweg, bekend als "de Viersprong". Ook bestond er een Café De Viersprong gevestigd aan deze kruising op de Tilburgseweg 215 te Breda. Hij was opgestegen van Gilze Rijen en stortte neer omdat de motor in brand was gevlogen. De tweekoppige bemanning heeft het overleefd.Op 11 september 1944 stortte rond 10.00 uur op de lijn Breda-Dordrecht een Hawker Typhoon IB (MN472) van het 182 Squadron neer, gevlogen door F/O P.J. Spellman. Spellman kon zich ongedeerd weer bij zijn squadron voegen.

Eenzelfde vliegtuig (MP143), maar nu van het 197 Squadron, kwam naar beneden op 21 oktober 1944, neergehaald door Flak. De piloot van dit ongelukstoestel was de Canadees P/O Robert Henry (Bob) Jones. Hijzelf was veilig aan zijn parachute in de buurt van het vliegveld Gilze-Rijen geland.Twee maanden later zou hij echter opnieuw crashen bij Elshout, dan met fatale afloop.Op 6 december 1944 was het F/O A.C.D. Hines die ’s ochtends om 09.00 met zijn P-51 Mustang II (FR891) van het 2 Squadron neerstortte en op 1 januari 1945 Oblt. Hans Gottfried Meinhof (23) die met zijn Focke Wulf Fw 190A-8 (werknummer 961052) van 4./JG 1 bij de Teteringsedijk neerkwam.De piloot kwam daarbij om het leven en ligt begraven op Ysselsteyn, graf BD-4-90.

Vijf dagen later, op 6 januari 1945, was het de beurt aan F/Lt. Allan Bennetto Stead (24) (RNzAF). Zijn Spitfire LF.IX (PL394) van 193 Squadron maakte een onzachte landing in de buurt van Breda. Ook Stead verloor daarbij het leven; hij ligt begraven op het oorlogskerkhof in Bergen op Zoom, graf 4 A 6.

De hele provincie Noord-Brabant, geen gemeente uitgezonderd, is tijdens de Tweede Wereldoorlog geconfronteerd met de gevolgen van de luchtoorlog die de geallieerden met Nazi-Duitsland hebben gevoerd. Om Brabant zelf is natuurlijk  gevochten, zowel in de meidagen van 1940 als tijdens de bevrijding van Zuid-Nederland tussen september en november 1944. Bij die strijd zijn ook veel vliegtuigen neergestort. Maar veruit de meeste crashes hielden verband met de strategische bombardementen op Duitsland. En Brabant kreeg daarmee te maken doordat het nu eenmaal op de route ligt van Engeland naar het Rijnland. Er zijn daardoor hier relatief veel vliegtuigen neergekomen, de hele oorlog door. Deze website wil het grote verhaal van die luchtoorlog boven Brabant vertellen, maar vooral ook de vele kleine verhalen, over jongemannen die hun leven hebben gegeven, over daden van moed, over gewone Brabanders die gecrashte “piloten” hielpen uit handen van de Duitsers te blijven en terug te keren naar hun onderdeel, over onschuldige burgers die plotseling geconfronteerd werden met brandende vliegtuigen die uit de hemel vielen of met zwaar verminkte lijken in hun roggeveld. Lees meerOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…