In 1820 vestigden enkele zusters franciscanessen uit Dongen zich in het gehucht Moleneind, nu deel van Etten-Leur. Zij stichtten er een klooster in de vervallen kasteelboerderij Huize Adama. Omdat deze wit was geschilderd ontstond de naam "Withof". De Franciscanessen van Etten, zoals ze bekend kwamen te staan, openden op deze locatie verschillende meisjesscholen met internaat.
Deze scholen waren voor de zusters een belangrijke wervingsplaats van nieuwe congregatieleden en, door de kostgelden, een voorname inkomstenbron. De zusters kwamen met deze scholen tegemoet aan een grote behoefte aan katholiek lager onderwijs.
In 1828 gingen de zusters van start met een dorpsschool in Etten, een van hun "liefdewerken". Kinderen uit armere gezinnen konden er terecht, omdat het onderwijs er kosteloos werd verzorgd, in tegenstelling tot het onderwijs aan het (chiquere) internaat voor de "kostjuffrouwen".
Maar daar bleef het niet bij. De zusters stichtten de "Regina Nostra" ulo (uitgebreid lager onderwijs) aan de Kerkwerve, een mms (middelbare meisjesschool, later mavo en havo), de huishoudschool "Regina Mundi", een kweekschool (voor de opleiding van onderwijzeressen) en een opleiding tot kleuterleidster.
Al deze stichtingen hadden een fikse uitbreiding van het kloostercomplex tot gevolg. Dit klooster werd "Instituut Sint Joseph" gedoopt, maar ook "Withof" bleef als naam in gebruik.
De meisjes en de jongedames die op het internaat van de zusters verbleven, waren voor lange tijd weg van hun ouderlijk huis. Ze werden opgeleid en opgevoed in een omgeving die in het teken stond van een strikte tucht en routine, waarbij zowat alles in groepsverband ging en de dag begon en eindigde met God.
Het Withof was in het begin een vrij klein, wit geschilderd kasteel (vandaar de naam), dat uitgroeide tot een waar doolhof van aaneengeschakelde gebouwen en met verschillende binnenplaatsen. Aan het internaatgebouw zat een vleugel met daarin een recreatiezaal, handwerkzaal en slaapzaal met badruimten.
Het kloostercomplex bleef groeien en had uiteindelijk wel wat weg van een dorp. Dat "dorp" werd anno 1950 bewoond door ruim tweehonderd zusters en maar liefst driehonderd kostschoolmeisjes. Naast interne leerlingen hadden de zusters ook externe leerlingen. Dat waren meisjes die gewoon bij hun ouders bleven wonen. Maar deze twee groepen werden wel heel strikt van elkaar gescheiden.
In de jaren tachtig was het gedaan met de kostschool; het aantal aanmeldingen was te sterk gezakt en het gebouw werd bijna volledig gesloopt.
Heb jij nog bij de zusters op kostschool gezeten? Reageer dan hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan! Ook zoekt het BHIC foto's die een indruk geven van het kostschoolleven. Stuur ze naar info@bhic.nl, dan voegen wij ze hier toe en aan onze collectie.
Bronnen
- Jacques Nagelkerke, Geschiedenis van kostschool Het Withof in Etten-Leur
- R.G. Godrie-van Gils, 'Van kostbereidster naar kostwinster. Het huishoudonderwijs te Etten-Leur', Brabants Heem 55 (2003) 24-34.
