Langs de Eendracht, een zijarm van de Schelde, werd in 1583 de eerste echte waterlinie in de Nederlanden aangelegd. Hij was bedoeld om Zeeland en Tholen tegen een inval vanuit Brabant te beschermen.
Het was een reactie op de inname van Steenbergen door Parma het jaar daarvoor, in 1582, en op de versterking van de stad door de Spanjaarden. Een reeks polders langs de Eendracht, waaronder de Polders van Nieuw-Vosmeer, werd onder water gezet om de opmars van het Spaanse leger te stuiten. Alleen de hogere gedeelten van de polders bleven begaanbaar. Dat maakte de verdediging overzichtelijker.
Zeeuwse troepen legden op die hogere gedeelten - de accessen - versterkingen aan. In 1587 werd er een fortenlinie langs de Eendracht gebouwd en de Nieuwe Haven van Bergen op Zoom werd aangelegd met het Zuiderfort. De stad was strategisch van belang, omdat van hieruit de toegang tot de Schelde beheerst kon worden.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat in 1588 de Spaanse bevelhebber Parma Bergen op Zoom belegerde. De stad werd door Maurits ontzet. Twee jaar later, in 1590, heroverde Maurits na een kort beleg ook Steenbergen. Inmiddels was al een paar keer het nut van strategische inundaties bevestigd.
Daarom werd tussen 1588 en 1596 de Linie van de Eendracht versterkt met aarden verschansingen, zogenaamde redouten. In 1615, tijdens het Twaalfjarig Bestand, werden drie van die redouten vervangen door forten. Na afloop van dat Twaalfjarig Bestand, in 1622, nam de nieuwe Spaanse bevelhebber Spinola Steenbergen in en sloeg vervolgens het beleg voor Bergen op Zoom. Hoewel de stad niet werd ingenomen, bleek tijdens dit beleg dat met name het noordfront kwetsbaar was.
Toen de Spanjaarden de vesting Zantvliet, tussen Bergen op Zoom en Antwerpen, van bolwerken begonnen te voorzien en een aantal forten aanlegden langs de Schelde, besloten de Staten van Holland en Zeeland rond 1628 om drie forten, Moermont, Pinssen en De Roovere aan te leggen op de accessen tussen de moerassen ten noorden van Bergen op Zoom. In 1627 was al het Fort Henricus ten noorden van Steenbergen aangelegd.
Zo ontstond tussen 1628 en 1629 de Linie Bergen op Zoom-Steenbergen. De Linie van de Eendracht raakt daarmee in de vergetelheid en werd niet goed meer onderhouden. Pas tijdens het beleg van Bergen op Zoom in 1747 werd de oude linie weer op sterkte gebracht. Dat gebeurde opnieuw in 1794, bij de inval van de Fransen in de Nederlanden.
Bekijk ook
