Terug naar overzichtOverzicht

Landgoed Princepeel

Rien Wols

13 augustus 2009

Het gebied met deze “vorstelijke” naam onder Mill en St. Hubert was vanaf 1611 eigendom van de Prinsen van Oranje, vandaar. Een groot deel van deze eigendommen kwam in het begin van de 19e eeuw onder beheer van Domeinen, die woeste grond liever kwijt dan rijk waren.

klik voor een vergroting

De gebroeders Verstraaten kochten rond 1850 zo’n 146 hectare van de Princepeel. Augustinus (notaris), Constantinus (gemeentesecretaris) en Willem (burgemeester) deden dat niet om zelf ontginningen op poten te zetten, maar ze verkochten kleinere stukken, waarop anderen hun geluk konden beproeven.

klik voor een vergroting

In 1864 kocht een consortium van investeerders, onder leiding van Adriaan Christiaan Nering Bögel, het grootste deel van de Princepeel, in dit geval wél met de bedoeling het landgoed zelf te gaan ontginnen.

Tachtig runderen en vijfhonderd schapen moesten de benodigde mest leveren om de  veen- en zandgrond vruchtbaar genoeg te maken. Waar zelfs dat niet lukte, werden dennen geplant. De nieuwe akkers leverden koolzaad, tarwe, rogge, erwten, haver, bieten en klaver.

klik voor een vergroting

Hoewel succesvol, was het een langzaam proces. Na bijna twintig jaar noeste arbeid, was nog niet de helft van de Princepeel ontgonnen. In 1880 verkocht Nering Bögel, die inmiddels wel het landhuis Princepeel had laten bouwen, zijn eigendommen onder Mill aan Dominicus van Ophoven, die zich met nieuw elan op het ontginnen van de nog ruim 400 hectare woeste grond stortte. Hij richtte daarvoor de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van de Landbouwonderneming Princepeel op. In tien jaar was het hele gebied in landbouwgrond omgezet.

Oeps!

Het landhuis Princepeel

De Dienst der Domeinen (onderdeel van het Ministerie van Financiën) was bij de verkoop van de Princepeel kennelijk iets te voortvarend te werk gegaan. Men had helemaal over het hoofd gezien dat het Graafse Sint-Catharinagasthuis nog tiendrechten had op het perceel. Rechten die het Gasthuis ook kon bewijzen.

Maar zoals dat vaker gaat bij ministeries: vergissingen erkennen blijkt erg moeilijk. De toenmalige minister van financiën gaf dan ook niet toe. Tot in Den Haag werd de onenigheid uitgevochten, tot het ministerie uiteindelijk natuurlijk toch overstag ging.

De Princepeel nu

Op 5 februari 1868 kreeg de ontvanger der registratie opdracht de kwestie te regelen. Die regeling bestond eruit dat het Gasthuis met 2.000 gulden werd uitgekocht. Voor dat bedrag kocht het Gasthuis vervolgens rentegevende Nederlandse schuldbrieven.

Reacties

Reacties laden…

Aanbevelingen van Rien Wols

VerhaalHet HollanderbroekAan de noordkant van het dorp Mill ligt het Hollanderbroek. In 1840 wordt dit gebied door Van der Aa in zijn Aardrijkskundig Woordenboek beschreven als een polder, palende noord aan de Achterdijk tegen de gemeente Gassel en Beers en oost aan de Achterdijk tegen de gemeente Haps aan; zuidelijk wordt hij begrensd door de weg van Mill naar Wanroij en westelijk door de beek langs de Molenbrug en de Rooijendijk.VerhaalDe kroondomeinhoeven"Domein" betekent "van de heer" en het voorvoegsel "kroon" maakt duidelijk, dat koning of vorst er de eigenaar van was. In 1822 maakt koning Willem I de staat op van zijn domeingoederen. Voor Mill zijn dat de hoeven De Nieuwenhof (26 morgen; 1 morgen is 0,85 ha), De Vorle (25 morgen), Ten Hove (16 morgen), De Weemhof ( 14 morgen), De Vloed (22 morgen), Het Hekken (26 morgen) en Aan Kerk (13 morgen).VerhaalLandgoed TongelaerDeze aflevering van het programma "De Wandeling" van Omroep Brabant gaat over kasteel Tongelaer bij Mill en vooral over het bijbehorende landgoed.VerhaalLandgoed PrincepeelDit prachtige landhuis staat op het eeuwenoude landgoed Princepeel in Wilbertoord. Kun jij ons meer vertellen over dit gebouw en zijn bewoners?VerhaalHoog Bezoek: Princepeel en Mill, een haat-liefdeverhoudingIn Hoog Bezoek belicht De Gelderlander de periode 1895-1928 aan de hand van de werkbezoeken van commissaris van de Koningin Van Voorst tot Voorst. In samenwerking met het Brabants Historisch Informatie Centrum. Vandaag aflevering 12: landgoed Princepeel.