Terug naar overzichtOverzicht

'Killed in action' 1940-1945

Rien Wols

1 april 2019

Bijgewerkt op 29 mei 2019

Luchtoorlog 1940-1945

Het grote verhaal van de luchtoorlog boven Noord-Brabant is dat van de geallieerde bommenwerpers die ’s nachts (RAF) en overdag (USAAF) strategische bombardementen uitvoerden op Duitse steden, fabrieken en andere doelen. In totaal verloren in onze provincie daarbij 1.372 geallieerde vliegers en 278 Luftwaffe-vliegers het leven. Daarnaast eiste ook de bevrijding een zware tol aan mensenlevens.

1940

Bij de Duitse inval in mei 1940 stortten ook in Noord-Brabant een aantal vliegtuigen neer. Dat kostte vooral aan Duitse zijde levens: 10 bemanningsleden van de Luftwaffe moesten de crash van hun vliegtuig met de dood bekopen. Aan geallieerde zijde was het aantal gesneuvelden een stuk lager, namelijk 5.

Het tekent vooral het luchtoverwicht dat de Luftwaffe had en de zwakke luchtverdediging met vliegtuigen. Het zijn aan geallieerde zijde ook alleen Franse en Britse piloten die omkomen.

Dan blijft het lang rustig, tot in het najaar. De Duitsers verloren in de laatste vier maanden van het jaar 18 man, tegen de geallieerden 5. Het heeft vooral te maken met de activiteiten van de Luftwaffe vanaf de vliegvelden Eindhoven en Gilze.

1941

Sneuvelden er in 1940 nog meer Duitse dan geallieerde militairen, in 1941 is dat al omgekeerd: 56 geallieerden versus 36 Duitsers.

De verdeling over het jaar is wel totaal anders: bijna iedere maand crashen er wel een of meer Duitse vliegtuigen waarbij bemanningsleden omkomen, terwijl de geallieerde verliezen zich voornamelijk voordoen in de maanden mei tot en met oktober.

Triest dieptepunt is juni: er zijn dan maar liefst 25 doden te betreuren.

1942

Dit jaar vertoont hetzelfde beeld als 1941, maar dan nog veel uitgesprokener: 46 gesneuvelde Luftwaffe-militairen tegenover 186 geallieerde bemanningsleden.

Ook hier een typische curve van toenemende crashes tussen april en oktober, maar ook een onverwacht hoog aantal in december: 38 doden die maand.

 1943

De trend dat de bombardementsmissies niet alleen in de maanden met mooi weer, maar eigenlijk het hele jaar door uitgevoerd worden, zet echt door in 1943. Met de aantekening dat juni 1943, het hoogtepunt van de Battle of the Ruhr, een record aantal gesneuvelden laat zien: 196 jongemannen verliezen dan het leven op Brabantse grond. De verliezen bij de Luftwaffe blijven daar ver bij achter: 57 doden tegenover 430 doden over het hele jaar bij de geallieerden.

1944

Het aantal gesneuvelde bemanningsleden stijgt opnieuw in 1944, teken dat de strijd ook steeds heftiger wordt.

Het hele jaar door sterven er jongemannen, al is er nog steeds een piek in de zomermaanden. De Luftwaffe verliest 80 man, de geallieerden maar liefst 630.

Vooral september eist een hoge tol en dan met name tijdens de operatie Market Garden. Bij die operatie vallen er erg veel slachtoffers onder de vliegtuigbemanningen: 169.

1945

Het oorlogsjaar 1945 is maar kort, vijf maanden slechts, maar in die tijd verliezen toch nog 109 geallieerde vliegeniers het leven, vooral in februari. Bij de Luftwaffe sneuvelen 21 piloten, bijna allemaal in januari als gevolg van Operatie Bodenplatte.

Als we de balans opmaken van de hele oorlog, dan blijken er 1.372 geallieerde vliegers en 278 Duitse gesneuveld te zijn in Noord-Brabant. De geallieerden verloren dus bijna vijfmaal zoveel mensen in de strijd als de Duitse luchtmacht.

Dat is ook logisch als je je realiseert dat de Duitsers vooral met jachtvliegtuigen boven Noord-Brabant actief waren, waarin één piloot zat, en afhankelijk van het type vliegtuig soms nog een tweede bemanningslid.

Zelfs hun bommenwerpers hadden maar maximaal vijf man aan boord, terwijl de zware bommenwerpers van de geallieerden een crew hadden van tussen de 7 en 10 man. 

Terug naar de Gesneuvelden

De hele provincie Noord-Brabant, geen gemeente uitgezonderd, is tijdens de Tweede Wereldoorlog geconfronteerd met de gevolgen van de luchtoorlog die de geallieerden met Nazi-Duitsland hebben gevoerd. Om Brabant zelf is natuurlijk  gevochten, zowel in de meidagen van 1940 als tijdens de bevrijding van Zuid-Nederland tussen september en november 1944. Bij die strijd zijn ook veel vliegtuigen neergestort. Maar veruit de meeste crashes hielden verband met de strategische bombardementen op Duitsland. En Brabant kreeg daarmee te maken doordat het nu eenmaal op de route ligt van Engeland naar het Rijnland. Er zijn daardoor hier relatief veel vliegtuigen neergekomen, de hele oorlog door. Deze website wil het grote verhaal van die luchtoorlog boven Brabant vertellen, maar vooral ook de vele kleine verhalen, over jongemannen die hun leven hebben gegeven, over daden van moed, over gewone Brabanders die gecrashte “piloten” hielpen uit handen van de Duitsers te blijven en terug te keren naar hun onderdeel, over onschuldige burgers die plotseling geconfronteerd werden met brandende vliegtuigen die uit de hemel vielen of met zwaar verminkte lijken in hun roggeveld. Lees meerOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…