Op het landgoed Sparrendaal, ten zuidwesten van Vught, was vroeger het Missiehuis Sint Franciscus Xaverius gevestigd van de paters Missionarissen van Scheut. Een onderdeel van dat complex was een college met internaat, bedoeld voor jongens die ook missionaris wilden worden.
Missie-College van de Scheutisten
De paters van Sparrendaal vormden een missiecongregatie. De bloei van zulke congregaties past helemaal in het plaatje van het zelfverzekerde, missionaire katholicisme van de eerste helft van de twintigste eeuw. De docenten op Sparrendaal hadden dat missieleven echter op moeten geven, of nooit kunnen ervaren. Zij hadden de taak om jongelingen voor te bereiden op het priesterambt en op datgene wat hen na vele studiejaren werd beloofd: missiewerk in verre landen. Dat je vervolgens onderwijzer werd en thuis zou blijven, was overigens geen vrijwillig offer; zulke keuzes werden voor de afgestudeerde paters gemaakt.
Het missiehuis van de Scheutisten was heel idyllisch gelegen, tussen de bossen en met een park, tuin en boerderij. De paters kochten het landgoed in 1899. Het 'Missie-College' en internaat openden in 1930 de deuren. De eerste rector was pater C. de Brouwer. Toen de missie-opleiding van start ging, telde deze drie klassen. In de eerste klas zaten negentien, in de tweede klas veertien en in de derde klas elf studenten. De tweede- en derdeklassers hadden de eerste jaren van hun middelbare opleiding op het juvenaat (de vooropleiding tot kloosterling) in Nijmegen doorlopen. Met ingang van het studiejaar 1933-1934 was voortaan sprake van zes klassen en daarmee een volledig juvenaat. Het leerlingenaantal groeide geleidelijk, naar 116 net na de Tweede Wereldoorlog en tot 123 in het schooljaar 1946-1947.
De internen kregen een klassieke vorming. Vanaf het begin werd zoveel mogelijk het programma van erkende gymnasia gevolgd (waaronder de klassieke en de moderne talen, algebra, meetkunde, geschiedenis, aardrijkskunde, natuurkunde, muziek en natuurlijk ook veel godsdienst), zodat leerlingen staatsexamen konden doen en zodoende toegang kregen tot universiteiten en makkelijker elders hun studie konden voortzetten. Degenen die zich aan het staatsexamen zouden wagen, kregen extra lessen buiten de gewone lesuren om.
Zusters in de huishouding
Het was overigens geen volledige mannelijke aangelegenheid op Sparrendaal. Sinds 1930 waren de Zusters van de Choorstraat in het kloostercomplex te vinden. Zij namen de keuken en de vele huishoudelijke klussen voor hun rekening. Zeven van hen vestigden zich op het landgoed op 23 oktober 1930, twee dagen voor het arriveren van de eerste studenten. De zusters verbleven in een apart huis, rechts van het hoofdgebouw. Zij waren bekend met de Scheutisten, met wie zij sinds 1922 actief waren in de missie in Mongolië. Maar liefst 62 jaar lang zouden zij hun taken op Sparrendaal vervullen. In 1992 hebben zij het landgoed verlaten.
Van Xaveriuscollege naar Maurickcollege
Vanaf 1950 begonnen priesteropleidingen aan bestaansrecht te verliezen. Ze probeerden daarom erkenning te verkrijgen als regulier gymnasium. Zo ging het ook in Sparrendaal. Omdat voor de erkenning voldoende leerlingen nodig waren, werd de doelgroep verbreed. Dat begon in 1958, met het openstellen van de school voor externen (leerlingen die thuis bleven wonen). Datzelfde jaar werd de schoolnaam veranderd in Xaveriuscollege. In 1959 fuseerde dit college met de priesteropleiding van de Missionarissen van de H. Familie te Kaatsheuvel (deze paters bouwden op Sparrendaal het genoemde internaat De Steffenberg).
In 1960 kreeg het Xaveriuscollege ministeriële erkenning als regulier gymnasium. Over dit gymnasium schreef Egbert ter Heine dit artikel, met bijzondere aandacht voor de buitenschoolse activiteiten van de externe leerlingen in de periode 1958-1966.
In 1963 kreeg Sparrendaal een tuinclub. Alles daarover vind je in dit artikel. Oud-leerlingen zullen ook aan zulke clubs vast nog veel herinneringen hebben.
In 1968, met het ingaan van de Mammoetwet, werd het gymnasium een havo en vwo. In 1970 ging deze school, samen met de mavo- en havo-opleiding van de zusters van Regina Coeli (toen inmiddels Eikenheuvel geheten), op in het Maurickcollege.
Ondertussen daalde het aantal priesterroepingen verder, tot op het punt dat de missionarissenopleiding in 1970 de deuren moest sluiten. Dat jaar werd een groot afscheidsfeest georganiseerd. In 1971 sloot het internaat van De Steffenberg de deuren.
Verschillende ervaringen
Oud-leerlingen van het internaat herinneren zich onder andere de mooie wandelomgeving en het natuurbad. Maar bijvoorbeeld ook de kapel uit 1931. Deze verbond de voorbouw (waar de paters hun eigen kamers hadden) met de achterbouw van het Missiecollege (klaslokalen, refter, studie-, slaap- en recreatiezaal). Een andere oud-leerling herinnert zich juist de strenge prefect, die ook wel streng moest zijn omdat de man in zijn eentje, de hele dag door, plusminus driehonderd pubers onder de duim moest houden.
Weer een andere oud-leerling herinnert zich hoe ongelukkig hij was op de kostschool, ook al was het zijn eigen keuze om naar Sparrendaal te gaan. Je had nu eenmaal roeping. Gaf je daaraan gehoor, dan bracht je offers. Contact met het thuisfront had je tijdens je studie maar heel mondjesmaat. Naar huis bellen mocht niet zomaar. Potjes voetbal behoorden tot de vrijetijdsbestedingen die in het internaat voor welkome afwisseling zorgden, naast alle nadruk op regelmaat, hiërarchie, godsdienst en tucht. Ook zijn er mannen die, terugkijkend op hun kostschoolverblijf op Sparrendaal, de fijne en open sfeer tussen de leerlingen en de docenten vooropstellen.
Kortom, net als bij andere kostscholen wordt ook het leven op Sparrendaal achteraf heel verschillend gewaardeerd.
(De bovenstaande tekst is mede gebaseerd op het artikel: Frans Jansen, ‘De paters van Sparrendaal in Vught. De eerste vijftig jaar (1899-1949)', in: Vught zicht op vroeger, Vughtse historische reeks (Vught 1997) 86-106.)
Reageren of iets sturen?
Wat weet jij nog van Sparrendaal en het Xaveriuscollege? Hoe heb jij jouw verblijf op deze (kost)school ervaren? Reageer hieronder, deel het met ons en vul deze pagina aan. Ook zoekt het BHIC foto's en ander oud materiaal, om op de site te plaatsen. Neem contact met ons op door te mailen naar: info@bhic.nl o.v.v. Sparrendaal in Vught.
Bekijk ook
Sparrendaal in beeld:
Jaren veertig / vijftig
Zef Gielen stuurde ons een album met foto's van Sparrendaal, gemaakt in de periode 1945-1953. Klik op de link hieronder om het album te bekijken.
Fotoalbum Sparrendaal, 1945-1953
De eerste drie bladzijden van het album:
Eind jaren vijftig / begin jaren zestig
W.A.M.M. Janssen Steenberg stuurde deze foto's uit de periode 1959-1964. De foto’s 1 t/m 4 zijn in 1964 of 1965 gemaakt door pater Baas, classicus. De foto’s waren te koop.
Eerste helft jaren zestig
Giel van Hooff stuurde deze foto's uit de periode 1962-1964:
Tweede helft jaren zestig
Tom Groot stuurde deze foto's uit de periode 1964-1968:
