Internaat Sint Nicolaas in Oss

Aan de Begijnenstraat in Oss, naast de pastorie van de parochie Maria Onbevlekt Ontvangen (de Grote Kerk), lag vroeger het Instituut Sint Nicolaas van de Fraters van Tilburg. Naast een klooster omvatte dit instituut ook een internaat. De jongens die er verbleven kregen les op de lagere school of de ulo van de fraters.

*Fraters Instituut St. Nicolaas, 1933 (Fotopersbureau Het Zuiden, bron: collectie Stadsarchief Oss)*

De Fraters van Tilburg waren gespecialiseerd in het geven van onderwijs en hebben sinds de late negentiende eeuw een heel belangrijke rol gespeel in de stichting van katholieke scholen in Nederland. In Oss hebben zij bijna honderd jaar een klooster bewoond. Van daaruit legden zij zich van oosprong toe op de zorg voor weeskinderen, die zij van kost, inwoning en onderwijs voorzagen. Gedurende de twintigste eeuw verschoof het accent van deze zorg voor weeskinderen naar het lesgeven op lagere scholen. In Oss hadden de fraters er twee. De ene lagere school was bedoeld voor de Ossenaren; de leerlingen ervan bleven gewoon thuis wonen. De andere was een kostschool, waar vooral jongens uit de welgestelde burgerij zaten. Zij volgden hun opleiding intern. Beide scholen werden in 1918 uitgebreid met een ulo-bovenbouw: een zevende, achtste en negende klas, waarna je examen deed buiten Oss. Veel leerlingen haakten echter al eerder af om te gaan werken.

*Slaapzaal van Instituut St. Nicolaas, 1966 (bron: collectie Stadsarchief Oss)*

Op een van de foto's zien we de open slaapzaal van het Instituut St. Nicolaas. De internen hadden blijkbaar een eigen wasbak en spiegel. Dus geen wachtrijen 's-morgens, maar gelijk met de kop onder de koude kraan. Zo liep de strikte dagelijkse routine geen vertraging op en kon je met de slaap net uit de ogen terstond naar de kapel voor het morgengebed. Maar veel privacy had je natuurlijk niet in zo'n slaapzaal.

*Leerlingen Instituut St. Nicolaas, 1935 (bron: collectie Stadsarchief Oss)*

In 1948 maakte de ulo-bovenbouw plaats voor de zelfstandige rooms-katholieke ulo "Sint Jan" aan de Koornstraat. In 1968, met het ingaan van de Mammoetwet, werd deze ulo afgeschaft en vervangen door een gelijknamige mavo. In 1982, toen het Instituut Sint Nicolaas werd opgeheven, nam de mavo Sint Jan een aantal lokalen van dat internaat over.

Halverwege de jaren zeventig, dus zo'n zeven jaar voordat het werd opgeheven, telde het internaat toch nog zo'n 140 leerlingen.

*Gymnastieklokaal van Instituut St. Nicolaas, 1966 (bron: collectie Stadsarchief Oss)*

Een oud-leerling vertelt...

DTv Nieuws maakte het onderstaande item over de internatenkaart, waarin oud-leerling Hein Bloemen vertelt over zijn verblijf op de kostschool van de fraters in Oss: Herinneringen aan de oude kostschool in Oss', Dtv Nieuws / Frank Spijkers, 28-08-2020:

Reageren

Er zullen nog genoeg mannen zijn die over hun jongere jaren op het Sint Nicolaasinstituur - de lagere school, de ulo, de mavo - kunnen vertellen. Hoe waarderen jullie dat verblijf, het onderwijs en de opvoeding achteraf? Reageer hieronder, deel je herinneringen vul deze pagina aan! Ook foto's zijn van harte welkom. Stuur ze naar info@bhic.nl, dan voegen wij ze hier toe.

Michiel van Bergen stuurde onderstaande brochure van internaat St. Nicolaas. Klik op de afbeelding om deze brochure te lezen:

Klik op de afbeelding om de brochure te lezen.

Thecla Verbeek stuurde foto's van internaat St. Nicolaas in de jaren '30. Haar vader, Leonardus Caspar Verbeek (1924-2003), werd al vroeg als enige uit een gezin met vijf kinderen naar dit internaat gestuurd: