Terug naar overzichtOverzicht

Juvenaat Mariahof in Tilburg

Thijs de Leeuw

26 juni 2018

Bijgewerkt op 28 december 2023

Juvenaat Mariahof in Tilburg en Breda

Mariahof aan de Bredaseweg was een juvenaat van de Broeders Penitenten van Huize Padua (Boekel), een congregatie die zich toelegde op de zwakzinnigenzorg. Op deze kostschool konden jongens de eerste fase in de opleiding tot broeder doorlopen. Deze opleiding werd vervolgd op het noviciaat van de broeders in Boekel.

Leerlingen en docenten van Mariahof, 1964 / 1965. Achterste rij, geheel links, staat pater Blasius (kapucijn en rector van het juvenaat), vervolgens kapucijn, pater Mamertus en daarnaast broeder Daniël. Helemaal rechts staat broeder Robertus of Norbertus (leraar Juvenaat en regisseur van het jaarlijkse toneel) en daarnaast broeder Aloysius (surveillant). In het midden, achterste rij, staat broeder Patricius (directeur Juvenaat) en een stukje links daarvan staat nog een broeder die surveillant was. Namen van leerlingen van de groep: Theo Pluk, Gerritsen (twee broers), v.d. Ven, Arts, van Hest, van Gorp (van het waterleidingbedrijf achter Puisoord) en een zoon van de buurman die boer was. De laatste twee waren twee externe leerlingen. (Bron: collectie Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, nr. 220029)

Juvenaat Mariahof in Tilburg maakte deel uit van een veel groter, gelijknamig kloostercomplex. Dat klooster was in 1938 ingewijd. De leerlingen van het juvenaat, de "juvenisten", woonden daar uiteraard niet. Zij werden gehuisvest in een nabijgelegen pand, in dezelfde bosrijke omgeving.

Oudere generaties mannen die op dit internaat hebben gezeten, zullen zich ook nog wel Sanatorium De Klokkenberg herinneren, dat van 1945 tot in 1953 op het terrein gevestigd was. In dat sanatorium werden tuberculosepatiënten verzorgd door de zusters Franciscanessen van Veghel. In 1953 verhuisde De Klokkenberg naar de Galderseweg in Breda, waar de instelling als Medisch Centrum werd voortgezet.

Maar met deze verhuizing was het nog niet gedaan met de zorgbestemming van klooster Mariahof in Tilburg. In 1954 opende op hetzelfde landgoed namelijk Huize Piusoord de deuren. Deze instelling was bedoeld voor de opvang en de verzorging van verstandelijk beperkte jongens. De zorg voor deze doelgroep is waar de Broeders Penitenten immers om bekend stonden.

In de loop der tijd ontwikkelde Huize Piusoord zich tot een moderne en uitgebreide zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten. In 1990 werd deze modernisering voortgezet onder toezicht van "Amarant".

Waarschijnlijk was het gebouw van Piusoord voor de internen van Mariahof verboden terrein, maar zij zullen het zich vast nog wel herinneren. Bovendien zullen er onder de juvenisten van Mariahof vast jongens zijn geweest, die later als broeder aan de slag gingen op dit "zwakzinnigeninstituut" - zoals de instelling vroeger wel werd genoemd. De meesten zullen echter, zoals ook bij andere broeder- en priesteropleidingen het geval was, tóch voor een lekenbestaan hebben gekozen.

Bronnen

  • Website Wiki Midden-Brabant, lemma's Huize Piusoord en Amarant
  • Reacties van oud-leerlingen (zie hieronder).

Piusoord (tevens locatie juvenaat), Bredaseweg 570 Tilburg:

Piusoord (voorkant hoofdgebouw) aan de Bredaseweg 570 in Tilburg. Van 1954 tot juli 1958 was het juvenaat hier gevestigd. De rechtervleugel was in gebruik door het Juvenaat Mariahof. Beneden recreatiezaal en refter. Boven slaapzalen en klaslokalen. Op de eerste verdieping aan de voorkant was de kapel, die naast de juvenisten ook gebruikt werd door de broeders, patiënten enz. (Foto met dank aan Jan Witlox)
Piusoord aan de Bredaseweg 570 in Tilburg. Op de foto zien we de achterkant van de zijgevel (links) en van het hoofdgebouw.  Rechtsonder was de refter voor de broeders. (Foto met dank aan Jan Witlox)
De keuken voor heel Piusoord, dus voor patiënten, broeders, juvenisten en lekenverplegers, 1940 (foto: Fotografisch atelier J. Duppen (Gemert). Bron: collectie Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, nr. 220057)

Juvenaat Mariahof, Bredaseweg 568:

De achterkant van het Juvenaat Mariahof, Bredaseweg 568 Tilburg met de kapel (boven) en gym- en toneelzaal (onder). De nieuwbouw was blijkbaar nog niet helemaal klaar. Een bouwvakker zit op het dak van de sacristie in de dakgoot te schaften. (Foto met dank aan Jan Witlox)
In september 1958 werd de nieuwbouw van het Juvenaat Mariahof op Bredaseweg 568 in gebruik genomen. Hier de voorkant. (Foto met dank aan Jan Witlox)
Bij de opening van het nieuwe Juvenaat Mariahof, Bredaseweg 568 Tilburg werd namens de (ouders van) de juvenisten het woord gevoerd door Jan Witlox (vader van de inzender van deze foto). (Foto met dank aan Jan Witlox)  
Kapel van Juvenaat Mariahof, Bredaseweg 568 Tilburg, jaartal onbekend (foto met dank aan Jan Witlox)
Recreatiezaal van het Juvenaat Mariahof, Bredaseweg 568 Tilburg, jaartal onbekend (foto met dank aan Jan Witlox)

Leerlingen en broeders:

Broeder Theobaldus, directeur van juvenaat Mariahof eind jaren vijftig, begin jaren zestig. Hij bezocht met zijn Renault aspirant-juvenisten. En wellicht ook hun pastoor om wat achtergrond te weten. Jan Witlox, destijds intern, herinnert zich: 'Mijn vader werkte als tuinman bij de zusters in berkel. Daar informeerde broeder Theobaldus ook naar mij.' (Foto met dank aan Jan Witlox)
Dagje Drunense Duinen in 1955. Jac Duis staat helemaal rechts met vlinderdas. (Foto met dank aan Jac Duis)
Dagje Drunense Duinen, 1955 (foto met dank aan Jac Duis)
Toneelgroep, 1956 (foto met dank aan Jac Duis)
Klassenfoto uit 1960 (foto met dank aan Jo van Ras)
Namenlijst bij klassenfoto 1960
Foto uit de jaren 1962-1965. Toelichting Michel Verhoeven (inzender van deze foto): 'Deze foto is gemaakt in de recreatiezaal bij de prijsuitreiking van een of ander toernooitje, volgens mij biljarten, maar zeker weet ik het niet. De triomfantelijke jongeman kwam uit Assendelft (net als Bert van de Slingeland die op andere foto’s staat). Links staat broeder Patricius. Hij was de directeur en gaf ook Engels. Ik sta daarnaast (met die kuif maar daar is nu niet veel meer van over).' (Foto met dank aan Michel Verhoeven)
Foto uit de jaren 1962-1965. Toelichting Michel Verhoeven (inzender van deze foto): 'Op deze foto staat het eerste voetbalelftal, met de reserves erbij. Ik was daarvan de doelman (helemaal links). In het midden helemaal achteraan staat broeder Bonaventura (in geruit hemd): de surveillant en de 'coach'. Dat kwam erop neer dat hij de opstelling maakte en de wissels doorvoerde. Trainen deden we soms en vooral vlak vóór een toernooi of op eigen initiatief. Ik had een trainingsmaatje, volgens mij heette hij Ad Dekker(s), die uren bleef schieten op doel en ik maar vallen, duiken en weer opstaan. Op de voorste rij tweede van rechts: Bert van de Slingeland. Ik herken verder wel gezichten maar namen erop plakken lukt mij niet (meer). Volgens mij is staande derde van links (rond koppie armen gekruist) ene Jans(s)en(s) uit Nuenen. Op de eerste foto staat hij derde van rechts.' (Foto met dank aan Michel Verhoeven)
Foto uit de jaren 1962-1965. Toelichting Michel Verhoeven (inzender van deze foto): 'Deze foto is wel een grappige. Wij moesten net doen alsof we broeder Bonaventura, die een foto wilde maken, zouden bedelven onder de ballen die we in onze handen hadden. Vlak nadat hij de foto had gemaakt, kreeg hij die ook op zich af. Ik sta daar tweede van links met die fanatieke blik. Vierde van links is weer Bert van de Slingeland en helemaal rechts, nog net in beeld, is mijn neef Jos (Jozef) Verhoeven.' (Foto met dank aan Michel Verhoeven)
Foto uit de periode 1962-1965. Toelichting Michel Verhoeven (inzender van deze foto): 'Op deze foto ben ik (rechts) sneeuw aan het ruimen van onze ijsbaan. Ik weet niet met wie. In mijn reactie bij Mariahof vertel ik over de ijsbaan die werd aangelegd op de volleybalvelden.' (Foto met dank aan Michel Verhoeven)
Schaatsen op de vijver bij Mariahof, ca. 1965. Bron: Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven, nr. 220067)

Bekijk ook

Meer over Mariahof

Internatenkaart

Reageren

Heb jij nog op kostschool gezeten? Reageer dan hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan. Ook zoekt het BHIC foto's die een indruk geven van het kostschoolleven. Stuur ze naar info@bhic.nl, dan voegen wij ze hier toe en aan onze collectie.

Tilburg (Bredaseweg) Mariahof aan de Bredaseweg was een juvenaat van de Broeders Penitenten van Huize Padua (Boekel), een congregatie die zich toelegde op de zwakzinnigenzorg. Op deze kostschool konden jongens de eerste fase in de opleiding tot broeder doorlopen. Deze opleiding werd vervolgd op het noviciaat van de broeders in Boekel. Juvenaat Mariahof in Tilburg maakte deel uit van een veel groter, gelijknamig kloostercomplex. Dat klooster was in 1938 ingewijd. De leerlingen van het juvenaat, de "juvenisten", woonden daar uiteraard niet. Zij werden gehuisvest in een nabijgelegen pand, in dezelfde bosrijke omgeving. Lees verder Breda (landgoed Wolfslaar) In 1940 verhuisden de broeders met hun juvenaat naar Ginneken - toen nog een dorp, nu een wijk van Breda. Deze verhuizing was noodgedwongen. De broeders waren door Duitse soldaten uit hun klooster Mariahof in Tilburg verdreven. In 1953 keerden de broeders en hun internen terug naar Tilburg, waar zij Juvenaat Mariahof aan de Bredaseweg voortzetten. Lees verderOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…