Voor contact met de buitenwereld was het Land van Heusden en Altena lang aangewezen op verbindingen per veer. En ook nu er bruggen zijn en snelwegen, varen er nog steeds verschillende veren in deze streek. Waaronder al eeuwenlang het veer tussen Werkendam en Hardinxveld.
Al minstens vanaf 1368 voeren tussen Werkendam en Hardinxveld zeil- en roeiboten heen en weer over de Merwede. Begin vorige eeuw verzorgde Rederij Fop Smit & Co, een van de voorlopers van Smit Internationale, deze veerdienst.
Maar aanhoudende klachten - zo lag de boot soms gevaarlijk diep in het water door de vele fietsen - brachten het Werkendamse gemeentebestuur ertoe om in 1924 het veerrecht van de ambachtsheer van Hardinxveld te kopen en zelf de exploitatie ter hand te nemen.
De gemeente ging grondig te werk: afmeersteigers werden vernieuwd en er kwamen twee nieuwe motorveerboten in de vaart, de Veerdienst I en, als reservevaartuig, de Veerdienst II. Vanaf 1926 deden ze dienst.
Doordat steeds meer inwoners van Werkendam in de scheepsbouw aan de overkant van de rivier gingen werken, groeide het gebruik van het veer gestaag. In het weekeinde was er een ander soort publiek: geliefden aan weerszijde van het water bezorgden het veer de bijnaam van vrijerspontje.
Al in 1936 werd een nieuwe, grotere boot aangeschaft, de Veerdienst III, met een capaciteit van 100 personen. Begin jaren vijftig werd de Veerdienst IV (capaciteit 125 man) in bedrijf genomen.Aanvankelijk werd het veer jaarlijks verpacht, maar vanaf 1936 was Hendrik Heijstek de vaste pachter. Dat duurde tot 1981, toen de gemeente Werkendam de exploitatie in eigen hand nam.
Bij storm, bij mist, bij ijsgang, het veer voer vrijwel altijd. Wanneer de Merwede helemaal dichtvroor, zoals in 1917, 1929 en 1942 gebeurde, zette de veerman een zogenaamd veerpad over het ijs uit.
De bloeiperiode van het veer eindigde in 1961 met de opening van de verkeersbrug over de Merwede bij Gorinchem. Binnen enkele maanden daalde het passagiersaantal met meer dan 30%. De Veerdienst IV werd verkocht, de oude Veerdienst III, nu met een capaciteit van maximaal 40 personen, hervatte de dienst.
De neergaande lijn zette voort: werden in 1966 nog zo’n 40.000 voetgangers, fietsers en bromfietsers overgezet (abonnementhouders niet meegerekend), in 1979 waren dat er nog maar 23.000. Toch wist de gemeente Werkendam door verhoging van de tarieven, beperking van de dienstregeling en met financiële steun van de gemeente Hardinxveld-Giessendam, het veer in de vaart te houden.
En zo vaart ook nu nog de Veerdienst III, die in 2011 75 jaar wordt, op doordeweekse dagen zo’n twintig keer per dag heen en weer over de Merwede.
Bekijk ook
