Terug naar overzichtOverzicht
Foto: Stadsarchief 's-Hertogenbosch

Het veer van Engelen

Anton Schuttelaars

23 september 2010

Water in Brabant

Reizigers konden vroeger vanuit Engelen per pont de Dieze oversteken richting Empel. Vanouds was dit veer in handen van de Heer van Engelen. Dat bleef zo tot het midden van de negentiende eeuw. In 1852 verkochten William Smith en zijn vrouw Sara Geertruida van Hoey het veer aan Thomas Somers.

Schilderij van C. Lieste, 1863
Schilderij van C. Lieste, 1863. Klik voor een vergroting

Tot die tijd had het veerhuis aan de Engelense oever gelegen. Somers woonde echter aan de Dieskant, de Empelse zijde van de Dieze. Vanaf die oever zouden hij en zijn nakomelingen meer dan een eeuw lang het veer bedienen.

Dit schilderij uit 1863 (klik voor vergroting) toont de veerman in volle inspanning. Hij boomt zijn platte pont van Engelen naar de Empelse kant met twee passagiers en hun paard en wagen aan boord. Rechts is de bebouwing aan Engelense kant zichtbaar, links de molen aan de Empelse oever van de Dieze, in de verte ontwaart men nog vaag de contouren van de Bossche Sint-Jan.

Veerman Jean Baptiste Somers
Veerman Jean Baptiste Somers
Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch
Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch

Achter dit idyllische plaatje gaat een minder rooskleurige realiteit schuil. Klachten over de slechte toestand van de pont leidden in 1864 tot correspondentie tussen provincie, de beide gemeentes en de eigenaar van het veer. Een verzoek van die laatste voor een bijdrage in de kosten van een nieuwe of vernieuwde pont werd echter afgewezen.

Ook in de jaren dertig van de vorige eeuw was de veerman nog steeds op eigen spierkracht aangewezen. Ging het om een enkele voetganger, dan ging de overtocht per roeiboot. Bij grotere vrachten als paard en wagen of automobiel, werd de pont ingezet. Inmiddels was wel een kabel tussen beide oevers aangebracht, maar nog steeds moest de veerman met een speciaal soort handgreep de pont langs die kabel naar de overzijde trekken.

Het veer bracht steeds minder op. De eigenaresse, de weduwe Somers-van de Griendt, vroeg de gemeente Empel en Meerwijk in de jaren vijftig van de vorige eeuw herhaaldelijk om ondersteuning in de kosten. De opbrengsten waren immers inmiddels aanzienlijk minder dan de onderhoudskosten.

Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch
Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch

Hierdoor kon ze geen mannelijke kracht inhuren en moest het veer “door mijn jongste dochter bediend worden, hetgeen dit meisje niet langer vol kan houden”.

Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch
Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch

De weduwe onderstreepte het belang van het veer, met name voor de bewoners van de Dieskant, die in Engelen school en kerk bezochten. Tevergeefs, want de gemeente weigerde met geld over de brug te komen. Op 18 juni 1958 nam de eigenaresse het veer dan ook uit de vaart.

Bekijk ook

Veren in Brabant

Water in Brabant

De meesten zullen niet aan Brabant denken als het over “Nederland Waterland” gaat. Toch speelt het water ook in onze provincie een belangrijke rol. En eigenlijk is dat al heel lang zo: Noord-Brabant telt meer natuurlijke beken en beekjes dan bijvoorbeeld Gelderland. Brabanders hebben veel last gehad van het water. Denk daarbij aan overstromingen en aan de Beerse Maas. Op andere plekken was er regelmatig een watertekort. Zonder waterbeheersing zou een deel van de provincie onbewoonbaar zijn. Anderzijds verdienen we ook veel aan het water: als krachtbron, transportmiddel, in het productieproces of door visserij bijvoorbeeld. En we genieten van goed drinkwater, badhuizen, zwemwater en recreatieplassen. In dit thema bekijken we het water vanuit allerlei invalshoeken, zonder daarbij volledig te willen zijn. Klik hierboven op het onderwerp van je keuze voor meer informatie. Lees de uitgebreide inleiding Of deel je eigen verhaalOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…

Het veer van Engelen