Terug naar overzichtOverzicht
Het stoomgemaal van de polder Boschveld en May

Het stoomgemaal van de polder Boschveld en May

Paul Huismans

5 mei 2014

Water in Brabant

In 1872 besloten de geërfden van de polder Boschveld en May tot verbetering van de waterhuishouding door middel van een stoomgemaal. De kostenraming van ingenieur Nierstrasz beliep 74.000 gulden. Maar de aannemers bleken bij de openbare aanbesteding aanzienlijk hoger te hebben ingeschreven. Op 3 juli besloten de geërfden daarom tot bouw van het gemaal in eigen beheer door de polder.

De rode pijl wijst de plaats van het stoomgemaal aan

Gepland werd een stoommachine volgens het Cornwall systeem met twee pompraderen, van respectievelijk 2 en 1 meter breed, elk rad met 8 schoepen. De stoomketel werd uitgerust met twee vuurgangen. Het gemaal stond aan de Engelseweg en maalde uit op de Dieze.

In 1873 moest het polderbestuur echter aan de geërfden melden dat het werk tegenviel. Door de slappe ondergrond waren meer heipalen en metselwerk nodig, wat uiteraard leidde tot meerkosten. De totale kosten beliepen uiteindelijk 96.896 gulden.

Het stoomgemaal  (foto: BHIC, archief Polder Boschveld en May)

In maart 1875 wilden de geërfden profijt van hun investering zien en gaven het bestuur opdracht de polder te laten droogmalen. Maar zo simpel ging dat niet: omdat “de fabriek” nog eigendom was van de machinebouwer, de firma Stork, moesten de machinisten uit Hengelo komen. Na onderhandelingen met Stork kon het bestuur in juni melden, dat de polder nu de vrije beschikking had over het gemaal.

Eind oktober 1944, tijdens de bevrijding van ’s-Hertogenbosch, raakte het gemaal zwaar beschadigd door granaatinslag. In 1946 werden de resten gesloopt en er kwam geen nieuw. Blijkbaar rekende men op een spoedige andere oplossing: een ruilverkaveling, waarbij de bemaling in Hedikhuizen zou komen.

Schoepenrad van het stoomgemaal  (foto: BHIC, archief Polder Boschveld en May)

Een rapport van de Commissie Waterbeheersing Noord-Brabant uit 1953 omschrijft de ontwateringstoestand in de polder Boschveld en May als “slecht”. Maar nog in 1955 laat het polderbestuur weten niet tot herbouw van het gemaal over te willen gaan, ook al heeft men sinds twee jaar niets meer over de ruilverkaveling vernomen ...

Bekijk ook

Waterlozingen in Brabant

Water in Brabant

De meesten zullen niet aan Brabant denken als het over “Nederland Waterland” gaat. Toch speelt het water ook in onze provincie een belangrijke rol. En eigenlijk is dat al heel lang zo: Noord-Brabant telt meer natuurlijke beken en beekjes dan bijvoorbeeld Gelderland. Brabanders hebben veel last gehad van het water. Denk daarbij aan overstromingen en aan de Beerse Maas. Op andere plekken was er regelmatig een watertekort. Zonder waterbeheersing zou een deel van de provincie onbewoonbaar zijn. Anderzijds verdienen we ook veel aan het water: als krachtbron, transportmiddel, in het productieproces of door visserij bijvoorbeeld. En we genieten van goed drinkwater, badhuizen, zwemwater en recreatieplassen. In dit thema bekijken we het water vanuit allerlei invalshoeken, zonder daarbij volledig te willen zijn. Klik hierboven op het onderwerp van je keuze voor meer informatie. Lees de uitgebreide inleiding Of deel je eigen verhaalOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…

Het stoomgemaal van de polder Boschveld en May