De boerderij aan de Schansweg 38/40 in Noordschans bij Klundert heeft iets bijzonders: een eigen watertoren. De slanke, rechthoekige toren boven de ingangspartij, met zijn bakstenen versieringen, het verticale opschrift “Landbouwhuis” en een hijsbalk, vormt het opvallendste beeldelement.
Het “Landbouwhuis” is een ontwerp van architect C. de Rooy en heeft kenmerken van de Amsterdamse School en de zakelijke Art-decostijl. Het is in 1928 gebouwd aan de doorgaande weg tussen Klundert en Noordschans in opdracht van de “Vereeniging voor Ontwikkeling van de Landbouw in het Rentambt Niervaart”. Deze vereniging was in 1921 opgericht om de vakkennis van de boeren in de omgeving te vergroten. Het gebouw had dan ook een zogenaamde “gehoorzaal”, een groot klaslokaal. Daar hielden de agrariërs vergaderingen en volgden ze landbouwcursussen, met name in de (winterse) avonduren.
Rentmeester Alphons Roebroek had het initiatief voor het landbouwhuis genomen, omdat hij wilde dat de boeren de kennis van hun vak zouden vergroten door cursussen te volgen. De landbouwhuizen (want die kwamen in die tijd meer voor) waren de feitelijke voorlopers van de landbouwscholen. Het Landbouwhuis in Klundert werd gebouwd op de plek waar al heel lang een boerderij had gestaan van de Oranjes. In 1870 ging het bezit van die Domeinhoeve over naar de Staat.
Het landbouwhuis is dus duidelijk niet als woonhuis ontstaan. Toch verklaart ook de educatieve functie van het gebouw niet, waarom het nodig was een watertoren in het ontwerp op te nemen. Het reservoir, de standpijp waarlangs het water omhooggebracht wordt naar het reservoir, de pompinstallatie: het is allemaal nog aanwezig. Maar waarom was het nodig om druk uit te oefenen? Tien meter hoogteverschil levert 1 bar aan waterdruk op. Het antwoord ligt wellicht in het feit dat het Landbouwhuis ook als proefboerderij dienst deed en er een flink stuk land omheen lag, dat bij tijd en wijle beregend moest worden?
De Willemstadse architect De Rooy ontwierp onder andere ook landhuizen in Zevenbergen (Zonnehoek) en Fijnaart, Christelijke Nationale Scholen in Willemstad en Fijnaart, en een gereformeerde kerk in Dinteloord (samen met Egb. Reitsma). Ook ontwierp hij na de opheffing van de vesting in 1926 een uitbreidingsplan voor Willemstad, met villa’s langs de Koningin Wilhelminalaan (1, 2, 4, 6 en 8). Het Landbouwhuis in Klundert was zijn enige watertoren.
Dit artikel is gebaseerd op een artikel in BN/DeStem van 18 juni 2011, de Inventarisatie cultuurhistorisch waardevolle objecten gemeente Moerdijk van 2012 en een gesprek met de huidige bewoonster in augustus 2014
Bekijk ook
