Terug naar overzichtOverzicht

Herinneringen aan de Wijnberg

Ingrid Vorstermans

25 april 2018

Bijgewerkt op 20 september 2021

RK internaten

Naar aanleiding van een verhaal op onze website over de Wijnberg in Grave komen er veel herinneringen los bij Ingrid Vorstermans. Ze heeft als kind jarenlang, van 1966 tot en met 1972, op de St. Odaschool gezeten en heeft die tijd als heel 'soepeltjes, gezellig en bijzonder' ervaren. Met dit verhaal wil ze haar herinneringen delen en vele foto's van het oude gebouw en de omgeving aan ons laten zien. Ze hoopt dat er meer foto's van vroeger boven water komen en dat haar oud-klasgenootjes op haar verhaal reageren.

Foto van de voormalige St. Odaschool. Dit is de dienstvleugel en hier zien we de achterkant van de aula.

Oogziekte

"Mijn moeder heeft mij onbewust in het begin van haar zwangerschap besmet met een parasiet. Vroeger wist men namelijk niet dat dit soort parasieten in rauw vlees voor kon komen. Het vlees werd in die tijd wel gebakken, maar de binnenkant mocht soms wat rauw zijn.

Hier heb ik de oogziekte Chorio Retinitis Toxoplasmose aan overgehouden. Het is te vergelijken met de parasiet die opgelopen kan worden als een zwangere vrouw een kattenbak schoonmaakt. Deze parasiet draag ik dus altijd ergens achter mijn beide ogen. Het kan zomaar weer actief worden en ontstekingshaarden veroorzaken. Toen ik geboren werd, stond mijn linkerpupil scheel naar de neushoek, waardoor ik veel geplaagd ben door kinderen. Met 9 jaar is het oog recht gezet, maar ik kon er nooit veel mee zien.

Tijdens de puberteit is het me vier keer overkomen dat ik een ontsteking kreeg, waardoor littekens ontstonden. Door deze littekens ga je nog slechter zien. Bovendien werd altijd mijn beste oog aangetast door deze ontstekingen. De artsen van het Radboud vonden het niet meer verstandig om mij naar de 'gewone' school in Arnhem te laten gaan. Om deze reden werd ik overgeplaatst naar de Wijnberg in Grave, waar ze gespecialiseerd waren in het onderwijs voor slechtzienden.

Mooie herinneringen

Dat was nogal wat...ver weg van huis op 11-jarige leeftijd. Vanaf de eerste dag op school vond ik het daar heel soepeltjes, gezellig en bijzonder. Tot mijn 17e ben ik daar geweest en nu ik ouder word denk ik heel veel aan die tijd. De leuke herinneringen heb ik goed in me opgeslagen en de vervelende zijn eigenlijk al verwaterd. Al was er natuurlijk heus weleens wat te mopperen op bepaalde lessen die ik niet leuk vond, het heen en weer reizen naar school en rennen door de hele binnenstad om de bus naar huis te halen.

Waarom was het zo bijzonder op de St. Odaschool? Op de 'gewone' school was het bijvoorbeeld heel normaal dat je een tik op je vingers kreeg als je niet oplette. Ook gooide de leraar weleens een krijtje of de schrijfbord-borstel naar je hoofd. In het ergste geval moest je de hoek in, de gang op of zelfs naar de directie. Wat bovendien heel onnodig en vervelend was, was dat een linkshandige rechts moest leren schrijven.

Op de St. Odaschool was dit soort dingen nooit aan de orde geweest. Zo heb ik nooit in de hoek hoeven staan. Bij één voorval ben ik wel bang geweest om gestraft te worden. Het was die dag erg regenachtig en we hadden daarom geen zin om ons dagelijkse sigaretje achter de kazemat te roken. Mijn vriendin en ik liepen de school in en zochten de toiletten op. We zaten ieders aan één kant van de pot een peukie te roken. We hadden er helemaal niet aan gedacht dat de lucht onder de deur door zou komen en wie weet ook wel een beetje rook. Het hoofd van de St. Odaschool riep van achter de deur: 'Moet dat nou zo nodig?' en vervolgens liep zij weg. Mijn vriendin moest in de middag naar school, met knikkende knieën. Ze zou wel heel wat te horen krijgen! Ik had die middag stage, dus ik maakte me nog nergens zorgen over. De dag erna was ik wel erg bang dat we allebei op het matje moesten komen.

Echter kwam het een half jaar later pas ter sprake bij het Sinterklaasfeest. Van iedereen stond wat in het grote boek en zo wist Sinterklaas ervan. Ik vind het heel opmerkelijk dat er nooit een streng verbod of andere berisping aan de orde is geweest. Toch hebben we nooit meer in school een plek gezocht om te roken.

Foto van de 'Klimtoren'
Foto van de groep 'de Klimtoren', gemaakt in de periode 1966-1972. Van links naar rechts in de achterste rij: Annemieke Kerkhof, groepsleidster juf Truus van Duuren, Bertie Evers, Connie van het Erve, Wilma Smits. Achter Wilma zie je juf Wil, Ria Genevase, Trees Wouters, Ingrid Vorstermans. Links met haar arm omhoog: Brigitte Rovers, Sonja. Links zittend zien we Gwendoline Huigens, die persoon ernaast vooralsnog onbekend en vervolgens Juf Janie en Tessa van Berkel die naast haar staat. Links de drie laatsten op de grond zittende zijn Petra van Paasen, Erica Simons, Dorothee van Berkel (tweelingzus van Tessa, zie hun jurkjes).

Open dag

Ik heb zeven mooie jaren gehad in Grave. We deden hele aparte dingen, zoals volksdansen, toneel en we gingen op kamp. Op 7 november 2015 heb ik er nog een fantastische dag gehad, namelijk op de open dag. Jammer genoeg ben ik geen enkele leerling uit mijn vroegere klas tegengekomen, maar ik heb wel twee onderwijzeressen gesproken. De moderne technieken zijn enorm verbeterd, al moet ik zeggen dat in onze tijd ook goed werd nagedacht wat voor de kinderen het beste was. Er was boven tafel altijd een lamp voor jezelf en het tafelblad kon omhoog zodat je beter kon lezen en schrijven.

Ik ben geworden wie ik ben, dankzij Grave. Ik heb er leuke stages gehad, zoals bij supermarkt Vollenberg, de band van Grave ofwel Le Sage ten Broek, een drogisterij in de Mars bij de familie Koppenhagen en bij de familie Gommans heb ik in het gezin met vier kinderen gewerkt. Daarna heb ik op de 'oude' Wijnberg, die veranderde in een verzorgingstehuis, mijn stage gedaan. Vervolgens werd mij een stage in Arnhem aangeboden en van hieruit ben ik de opleiding gaan doen. Tot slot ben ik in vaste dienst gekomen bij dit verzorgingstehuis en heb ik er 26 jaar gewerkt. Dit was me zonder de hulp van school en de Wijnberg nooit gelukt!

Op naar de Wijnberg!

Heel graag wilde ik het allemaal nog eens terugzien. Zo kwam ik net op tijd om foto's te maken van de buitenkant van de St. Odaschool en de Wijnberg. Toch was ik ook erg nieuwsgierig naar vooral de binnenkant van het gebouw. Ik stond aan de deurklink te trekken bij de kapel en waarachtig, de deur ging open! Vervolgens ben ik naar binnen gegaan. Afschuwelijk eng natuurlijk. Er was niemand, ik hoorde alleen mijn eigen hart bonzen. Toch heeft iemand van de organisatie Visio mij gezien vanuit het gebouw ernaast. De dame had begrip voor mij en heeft mij een rondleiding gegeven. Zo heb ik wat foto's gemaakt van de lange gang, een huiskamer en toiletten. De vroegere slaapzaal was helaas een opslagplaats geworden en de keuken was veranderd in een gymzaal, omdat de school gesloopt zou worden.

Kort geleden ben ik weer teruggegaan toen de Wijnberg weg was. Ik liep helemaal alleen over het terrein in die open vlakte. Niemand die het ziet, dacht ik. Wat moest de mensen denken als ze me wél zouden zien? Ze zouden me waarschijnlijk hebben aangezien voor een dementerende vrouw die de weg was kwijt geraakt en ze zouden misschien zelfs de politie hebben gebeld. Ik filosofeerde over hoe die plek er vroeger uitzag. Zo vond ik nog de kazemat waar we weleens stiekem een peukje rookten. Ook zag ik de bruggetjes waar onze voetsporen nog op liggen. Daarnaast vond ik het uitzicht over het riviertje 'De Raam' altijd al een mooi plaatje. Ook het parkje dat er nu nog ligt, hebben ze gelukkig ongerept gelaten."

Oproep

Hieronder kun je de verschillende foto's zien die Ingrid voor ons heeft gemaakt van de Wijnberg en van het gebied eromheen. Van de St. Odaschool heeft ze alleen foto's van de buitenkant. Ze mist bijvoorbeeld afbeeldingen van het tv lokaal, de aula, de gangen (waarin ook een mooi aquarium stond), de leshoek en de kookklas. Verder zijn er vrijwel geen foto's te vinden waarop onderwijzeressen, groepsleidsters en/of leerlingen te zien zijn. Alleen de eerste afbeelding is een prachtige groepsfoto van de groep 'De Klimtoren', die je hierboven ook kunt bewonderen.

Mocht iemand nog foto's hebben dan zou je Ingrid en wellicht vele anderen er een groot plezier mee doen. Natuurlijk mag je hieronder ook al je herinneringen kwijt die jij zelf aan de Wijnberg en de St. Odaschool hebt. We zijn erg benieuwd naar jullie reacties!

Foto van Ingrid uit de tijd dat ze op de Wijnberg zat. Genomen op een schoolreisje naar de Flevohof.
Foto van Ingrid, genomen op een bankje bij de Wijnberg.

En verder:

Voorkant van het informatieboekje van de Wijnberg dat Ingrid ontving vóór zij naar de Wijnberg kwam.
Dit is de doorgang die we namen richting de school/Wijnberg of richting het binnenstadje.
Let op de plafondstroken. Ik telde ze altijd wanneer ik op mijn rug moest zwemmen. Het midden was mijn lievelingsbalk: gelukkig was ik op de helft!
Voorkant van het zwembad. Let op de twee historische trapjes, die niet veranderd zijn.
Eén van de twee bochten in de lange gang. Blinde kinderen voelden aan de tegeltjes aan de muur om hun weg te vinden.
Ingang van de groep de Klimtoren. Geheel afgesloten en bouwvallig.
Zijkant van het zwembad.
Zwembad en gymzaal. Je ziet het zwembad beneden met de kleine raampjes en de gymzaal erboven met de grote ramen. Gelukkig dat dit wel (als enige) behouden is gebleven.
De kapel. Van de dame van de Visio vernam ik dat het kapelletje op instorten stond. De glas-in-lood ramen zouden bewaard blijven en een bestemming krijgen, maar nergens is te vinden wat ermee is gedaan.
De gymzaal. Je ziet de touwenrij die gemakkelijk de zaal in en uit geschoven kon worden. Je ziet nog 1 wandrek. Het andere is verwijderd vanwege de nooduitgang. Je ziet ook nog een rail waaraan vroeger de ringen hebben gehangen.
Op deze foto zien we de opslagruimte. Je kan bovenin zien waar de klok ooit heeft gehangen in de gymzaal.
Weer van het bruggetje af en richting de weg. De bomen staan er gelukkig nog steeds.
Het bruggetje met de rug naar school. Dat hek betekent dat je er niet door mag. Ach, het stond er niet helemaal voor. Mijn voeten brachten me tot op het bruggetje.
Prachtig pad buiten de Wijnberg. Foto is genomen met de rug naar de school en richting de grote weg.
Dit was vroeger de keuken. Op het moment van de foto was het ingericht als gymzaal omdat de afbraak van de school al aan de gang was.
Dit was vroeger de keuken. Op het moment van de foto was het ingericht als gymzaal omdat de afbraak van de school al aan de gang was.
Dit was vroeger de keuken. Op het moment van de foto was het ingericht als gymzaal omdat de afbraak van de school al aan de gang was.
De toiletten op de Wijnberg van de groep de Springplank of Kettingbrug.
De huiskamer van de Wijnberg. Vanwege de sloop van de school later ingericht als schoolklas.
Dit is bij de bocht, bijna bij de groep de ‘Startbaan’.
Stukje van de gang in de Wijnberg. Na de bocht is de keuken.
De toegang naar de kapel.
Foto van de dienstvleugel van de St. Odaschool. We zien hier de achterkant van de aula.
De namen van de verschillende groepen. Niet helemaal zoals wij het kennen. De naam Rakkers bestond indertijd nog niet. De Posthoorn en Startbaan herken ik wel.
Ouders stuurden hun kinderen vroeger massaal naar een internaat. In Brabant waren deze instellingen bijna altijd katholiek. Meisjes zaten "op kostschool" bij de zusters, jongens bij de broeders of priesters. Wij hebben een kaart gemaakt met daarop alle katholieke internaten in de provincie van de jaren '50 tot in de jaren '70. Dat zijn er ruim 130. Klik op jouw internaat en deel je ervaringen. Heb je nog oude foto's? Stuur ze dan naar info@bhic.nl. Lees de volledige inleiding Huisregels Oud-leerlingen waarderen hun kostschoolverblijf achteraf heel verschillend. Wat voor de ene de hemel was, kon voor de ander een regelrechte hel zijn. Het BHIC vindt het belangrijk dat zij állemaal gehoord worden. Op onze site is daarom volop ruimte voor het delen van zowel positieve als negatieve ervaringen. Houd daarbij echter wel rekening met onze huisregels. Behandel elkaar met respect, zoals je zelf behandeld wilt worden. Klik hier voor alle huisregelsOntdek het thema

Reacties

Reacties laden…

Aanbevelingen van Ingrid Vorstermans

VerhaalDe Wijnberg in beweging!Deze leerlingen van het blindeninstituut De Wijnberg in Grave krijgen gymnastiekles in 1923. Wie kan er ons meer vertellen over deze pittige lessen, de nonnen of het gebouw?VerhaalKlooster De Wijnberg in GraveHet nieuwe klooster van de Zusters van Liefde van Tilburg werd gebouwd door architect J. de Reus uit Oss. Prof. M. Granpré Molière uit Delft zou de kapel ontwerpen, maar dat ging niet door. Het klooster was onderdeel van een uitgebreid complex met paviljoens, gelegen op de voormalige vestingterreinen nabij de Hampoort.VerhaalHet gesticht van de H. Johannes Nepomucenus (klooster De Wijnberg) te GraveIn 1843 gaf de overste van de begijnen in Turnhout, Clara de Bruijnekel, haar neef Henricus de la Geneste, woonachtig in Velp, opdracht het huis De Wijnberg in de Oliestraat in Grave te kopen. Het werd gebruikt door de marechaussee en ze wilde er een huis van liefdadigheid stichten.VerhaalDe Wijnberg: instituut voor blinde en slechtziende meisjes in GraveOp 12 oktober 1882 werden de eerste blinde meisjes opgevangen in De Wijnberg. Het klooster werd al sinds 1848 betrokken door de Zusters van Liefde van Tilburg. Zij stichtten daar eerst een bewaarschool, gevolgd door een burgertaalschool. In 1859 stichtten de Fraters van Tilburg in Grave het Blindeninstituut St. Henricus voor jongens, waarop de Zusters van Liefde besloten om ook een blindeninstituut voor meisjes op te richten met de financiële hulp uit een nalatenschap van de familie De la Geneste.