Externaat Sint Antonius van Padua in Megen

Priester werd je niet zomaar. Daar ging een jarenlange studie aan vooraf. Wilde je pater worden dan kwamen er nog flinke scheppen bovenop. Alleen al omdat je voor zo’n carrière kennis nodig had van het Latijn, de taal van de rooms-katholieke kerk, was gymnasiumonderwijs een eerste vereiste. In Megen kon je daarvoor terecht op het Gymnasium Sint Antonius van de paters franciscanen.

*Gymnasiasten en enkele franciscanen voor de ingang van het gymnasium, 1929 (Bron: collectie BHIC)*

Leerlingen uit alle windstreken

In 1877 had de Orde van Franciscanen het schoolgebouw, waarin tot dan toe een Latijnse School was gevesetigd, onder hun hoede gekregen. De franciscanen stichtten er een gymnasium voor jongens die geestelijke wilden worden, een kleinseminarie. Zo'n opleiding werd intern gevolgd; leerlingen verbleven voor de duur van hun opleiding elders dan in hun ouderlijk huis. Opvallend aan het seminarie in Megen is echter dat veel studenten niet uit Brabant kwamen, maar uit franciscaanse bolwerken in andere provincies, zoals in Wijchen, Drachten, Musselkanaal, Bodegraven, Woerden, Lichtenvoorde, Heerlen, Maastricht, Monnickendam, Amsterdam en Nieuwe Niedorp.

Kosthuizen

Bij de meeste katholieke internaten was het zo, dat de leerlingen introkken bij de geestelijken door wie zij onderwezen en opgevoed werden. Bijzonder aan het internaat in Megen is echter dat de internen niet in het franciscanenklooster verbleven, maar in zogeheten 'kosthuizen', die rondom het gymnasium lagen en door de franciscanen werden beheerd. Eigenlijk was Sint Antonius in Megen dus geen internaat maar een externaat. Van twee kosthuizen weten we de naam: Ruygt en Steverink. In zo'n kosthuis was ruimte voor pakweg zestien studenten, verdeeld over twee slaapkamers met elk vier metalen stapelbedden. Een zesdejaars kreeg als 'kostbaas' de verantwoordelijkheid over de groep. En een alleenstaande dame verzorgde de huishouding.

Het dagritme van de studenten werd bepaald door de luidklok in het torentje van het gymnasium. Tussen de lesuren drentelden zij over de keienstraatjes en tijdens de grotere pauzes over de dijk rond het stadje. Een vertrouwd beeld voor de Megenaren destijds waren de studenten op straat, onderweg naar school met hun studieboeken en een zitkussen onder de arm en voorzien van elleboogbeschermers.

*Speelveld (Bron: collectie Katholiek Documentatie Centrum)*

Ontspanning

Naast studie was ook tijd ingeruimd voor ontspanning. Bijvoorbeeld door een potje te voetballen op de speelvelden. Deze lagen niet bij het klooster, maar net buiten de bebouwde kom en tegen de dijk. Of er werd samen naar een stichtelijke, zedelijk verantwoorde film gekeken. Culturele vorming stond hoog in het vaandel en voor toneelspel hadden de franciscanen een aparte zaal. En omdat de gezonde geest een gezond lichaam verdient, werd ook veel gesport, in de gymnastiekzaal of buiten, bijvoorbeeld door lange wandelingen te maken.

Speelplaats, 1935 (Bron: collectie Katholiek Documentatie Centrum)

Verder studeren

Hoorde je bij de beste leerlingen van het kleinseminarie in Megen, dan kon je ervoor kiezen om verder te studeren bij de franciscanen, met als einddoel de intrede in hun kloostergemeenschap. Ook konderen leerlingen ervoor kiezen om bij een andere orde of congregatie verder te studeren. En als zij geen kloosterling wilden worden maar nog wel roeping hadden, konden zij zich aanmelden voor een voortgezette priesterstudie aan een van de bisschoppelijke grootseminaries. Het merendeel zal echter, net als bij de meeste seminaries en broederopleidingen het geval was, uiteindelijk hebben gekozen voor een leven als leek.

In 1967 is het gymnasium in Megen gesloten.

Groepsfoto t.g.v. het 300-jarig bestaan van het gymnasium in 1946 (Bron: collectie Katholiek Documentatie Centrum)

Groepsfoto 1967. Eerste rij, helemaal links: Marie Smits, van het kosthuis. Mogelijk zien we ook pater Thomas van Schaik (eerste rij, 3e van links) en gymnastiekleraar pater Wunibald (direct links van het tweede raam van rechts, met bril). (Bron: collectie Katholiek Documentatie Centrum)

Bronnen

Reacties hieronder en per mail, waaronder diverse bijdragen van Joannes H.I. Peters. Waarvoor dank!

Reageren

Heb jij nog op kostschool gezeten in Megen? Reageer dan hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan! Ook zoekt het BHIC foto's en ander oud materiaal dat een indruk geeft van het kostschoolleven. Mail het ons naar info@bhic.nl., dan voegen wij het hier toe.