Al eeuwen gebruikt men stempels om een negatieve afbeelding in positieve vorm om te zetten. Naast de bekende handdrukstempel, gedoopt op een inktkussen, bestaan er ook lakstempels en blinddrukstempels. Met een blindstempel wordt een afbeelding zonder inkt in reliëf gedrukt, zoals bij het verzegelen.
Hiervoor werd ook wel een zegelring gebruikt, het zegel diende om de authenticiteit van de persoon te garanderen. De zegelring en de lakstempel worden met een lichte druk in verwarmde vloeibare lak gedrukt.
De blinddrukstempel wordt op een pers geplaatst waarna door middel van een hefboom een afdruk, bijvoorbeeld in perkament of in papier wordt geperst. Of de stempel wordt op de kopse kant van het hout geplaatst, waarin na een flinke hamerslag een afdruk achterblijft. Zie ook mijn verhaal Blindstempel zet de kroon op het werk.
In het Streekmuseum van Alphen (N.B) zag ik blinddrukstempels van de opgeheven gemeente, die gebruikt waren bij het verzegelen van officiële stukken en oorkondes. De zegellak die hierbij gebruikt werd, is een harsachtig materiaal, meestal in de vorm van een staafje dat verhit werd met een kaars of een teclu- of bunsenbrander. Je laat een vloeibare lakdruppel op het te verzegelen stuk vallen waar de stempel ingedrukt wordt.
Wanneer een vloeibare druppel op je lichaam terechtkomt, is die pas te verwijderen als de lak afgekoeld is; het laat een litteken achter en je bent gebrandmerkt. Personeel van hoofdpostkantoren verzorgde voorheen de pakdienst naar de bijkantoren. De pakjes werden verzegeld met hun persoonlijke lakzegel. De vorm van lakstempel was een staafje met aan de onderzijde een rondje waarin het persoonlijk initiaal in spiegelschrift stond afgebeeld. Het personeel gebruikt een rode lakstaaf, de Chef een zwarte.
Wekelijks kregen we op de vrijdagmorgen ons loon van de baas persoonlijk op de afdeling bij Philips in Uden. Als ik er niet was, ging het beige zakje met de contante inhoud retour naar de loonadministratie, soms nam iemand uit de buurt het voor je mee.
De loonadministratie verzorgde nu een andere overdracht: het loonzakje werd in een tweede envelop gestoken en aan de achterzijde voorzien van vijf lakstempels met de bedrijfsnaam *NV. PHILIPS* UDEN. Gefrankeerd met extra postzegels en de vermelding “Aantekenen” werd de verzegelde envelop op dezelfde dag, 14 juli 1961, bij de PTT in Uden aangeboden.
Na het weekend overhandigde de postbeambte op woensdag de verzegelde envelop aan huis, nadat ik mijn handtekening had geplaatst. Er gingen vroeger heel wat handelingen vooraf om het loonzakje, ‘loon na werken,’ thuisbezorgd te krijgen.
Bij de bestelling van een lakstempel met ons familiewapen zag ik de kooplust bij Posthumus in Amsterdam, de vraag naar lakstempels met een eigen ontwerp of initialen en ik zag ook een groot assortiment aan stempels en kleurige lakstaven. Met het geven van een handdruk geef je een positief voelbaar stempel af.