De muren ogen wit en strak, alleen de opmerkelijke bouw verraadt dat dit pand van oorsprong een bijzondere functie moet hebben gehad. Met deze foto staan we voor de deur van de voormalige coöperatieve zuivelfabriek in de Dorpsstraat in Gemonde.
Fotocollectie BHIC: PNB001060410
Kilo’s en nog eens vele kilo’s roomboter zijn in deze fabriek geproduceerd. Door samenwerking moet de kwaliteit van de boter beter worden dan die de Gemondse mekveehouder in zijn eigen bedrijfje kan maken. Want betere boter betekent ook een hogere prijs.
Opgericht begin vorige eeuw en dat betekent dat de geestelijkheid hierbij nauw betrokken is. Het productieproces gaat pas van start na een plechtige Heilige Mis in 1914. De fabriek kent een stormachtig begin, doordat moet worden gezocht naar de juiste werkwijze en leiding. Maar de fabriek weet de juiste weg te vinden. De roomboter die hier in Gemonde gemaakt wordt, staat jarenlang bekend als één van de meest smakelijke uit de omgeving, en bekroond tijdens een grote land- en tuinbouwtentoonstelling in 1927.
Slagroom
Een groot deel gaat naar de botermijn in Den Bosch. Ook melk, slagroom en karnemelk wordt in grote hoeveelheden geproduceerd en geleverd aan het Seminarie in Sint-Michielsgestel en het Doofstommen Instituut in Sint-Michielsgestel. De fabriek weet de moeilijke crisisjaren te doorstaan, en blijft waar mogelijk investeren in nieuwe stoommachines en werktuigen. En direct na die hachelijke jaren dertig zorgt de Tweede Wereldoorlog opnieuw voor een zware periode.
Na de oorlog staat het voortbestaan van de coöperatie onder druk. De fabriek in Gemonde blijkt te klein om nog langer een goede prijs te kunnen betalen aan de boeren. Tegen het advies van de geestelijke adviseur in worden de handen ineen geslagen met de Sint-Jansfabriek in Den Bosch. In 1949 rolt de laatste boter van de band. Daarna is het gebouw nog voor allerlei ander dingen gebruikt, maar in 2001 maakt de slopershamer een eind aan dit deel van de Gemondse geschiedenis.
Wat is jouw herinnering bij het zien van deze foto? Vertel het ons!
Deze foto-oproep verscheen in de rubriek 'Kijk naar Toen' in De Meierij, waarin we op zoek zijn naar de persoonlijke verhalen achter een foto.
