Deze beek ontstaat ten noorden van Tilburg en loopt ten noorden van Udenhout en langs kasteel Zwijnsbergen bij Helvoirt naar het Drongelens Kanaal onder Cromvoirt.
Aangelegd: 14e - 20e eeuwLengte: 13 kmVerval: 5,56 mSluizen: spuisluis
Vermoedelijk is de Zandleij tussen de 14e en de 18e eeuw gegraven. In het begin van de twintigste eeuw had een groot gebied tussen 's-Hertogenbosch en Tilburg, het stroomgebied van de Zandleij en de Broekleij en daarop uitwaterende stroompjes, grote waterstaatkundige problemen. Vanaf het midden van de 20e eeuw werd de beek daarom genormaliseerd. De oorspronkelijke bedding bleef over een lengte van 4960 meter bestaan en kreeg de naam Zandkantse Leij.
De Zandleij is lange tijd vervuild geweest door afvalwater van de Tilburgse textielindustrie. In de loop van de tijd, vooral in de jaren zeventig, tachtig en negentig van de twintigste eeuw kwam de milieuproblematiek steeds meer ook op de agenda van de waterschappen te staan. Er werden zuiveringsinstallaties gebouwd en beekbodems werden gereinigd.
Tussen 2007 en 2008 is een meer natuurlijk ogende loop aangelegd in een deel van de Zandleij.
Bekijk ook
