Steenbergen ontwikkelde zich na 1300 tot een stad. De plaats kreeg een ommuring en dankzij de haven floreerde de handel, ook met andere landen aan de Noordzee.
In de vijftiende eeuw bood een muur niet meer voldoende bescherming tegen de steeds krachtiger wordende vuurwapens. In plaats van een stadmuur kwamen er simpele verdedigingswerken volgens het Oud-Italiaans Vestingstelsel.
In de Tachtigjarige Oorlog kreeg Steenbergen strategisch belang. In 1572 werd Steenbergen voor het eerst geplunderd door de watergeuzen. In de jaren daarna werd het stadje nog vele malen afwisselend door Staatse en Spaanse troepen belegerd en ingenomen. Na de slag bij Steenbergen in 1583 werden nieuwe vestingwerken aangelegd, waaronder een fort aan de rivier de Vliet.
Tijdens het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) was de stad in Staatse handen. De Staten-Generaal gebruikten deze periode van relatieve rust om de vestingwerken te herstellen en uit te breiden. De stad bleef echter een zwakke plek in het Nederlandse vestingstelsel. Dat bleek al direct na afloop van het bestand toen de Spanjaarden de stad nog een keer innamen. Maar in 1623 veroverde Prins Maurits Steenbergen definitief.
Vanaf 1627 liet Prins Maurits de vesting dan ook zeer grondig versterken en uitbreiden. Het oude fort aan de Vliet werd vervangen door een nieuw, sterk fort, Fort Henricus. Het jaar daarna werd Steenbergen opgenomen in de West-Brabantse Waterlinie. Sindsdien is de stad niet meer ingenomen. Zelfs toen de Fransen tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog in 1747 de regio binnenvielen en Bergen op Zoom innamen, hield Steenbergen stand.
Tijdens de Franse Revolutionaire en Napoleontische oorlogen werd er niet om Steenbergen gevochten. De laatste inundatie rond Steenbergen vond plaats in de Franse tijd, in 1809, vanwege de dreiging van Engelse troepen die in Zeeland waren geland. In 1827 werd de vesting opgeheven. Steenbergen bleef daarna nog wel geruime tijd garnizoensstad.
Bekijk ook
