Gedurende de hele negentiende eeuw was het lager onderwijs in Cromvoirt en (een aantal jaren) in Deuteren openbaar onderwijs. Pas na de opheffing van Cromvoirt als zelfstandige gemeente besloot het kerkbestuur de openbare lagere school over te nemen en om te zetten in een bijzondere (R.K.) lagere school.
Dat was in 1934 en het schooltje was nog steeds het oude schoolhuis (nu Battle Axe). Pas na de Tweede Wereldoorlog zou de Lambertusschool een nieuw gebouw krijgen.
Van openbaar naar bijzonder
In 1934 nam het kerkbestuur, onder voorzitterschap van Pastoor Van Lieshout, de openbare school over en zette deze voort als een bijzondere (R.K.) lagere school. Op 31 juli 1950 schreef Pastoor Bakx als voorzitter van het kerk- c.q. schoolbestuur dat men een nieuwe school wilde gaan bouwen, “omdat de school aan minimum eischen niet voldoet”. Het schoolbestuur kocht een stuk grond op de hoek van de Deutersestraat en de Voorstraat. Het zou echter nog tot 1955 duren voor de nieuwe Sint-Lambertus­school daadwerkelijk gebouwd werd. De architect was W. Koesen uit Vught. Aan de gevel aan de zijde van de Deutersestraat kwam een reliëf van Wies Lampe uit Venlo. In augustus 1956 werd de vierklassige school in gebruik genomen.
Het eerste schoolhoofd van de nieuwe Lambertusschool was Johannes Paijmans (1934-1965). Hij werd opgevolgd door Jo Stohr (1965-1971), Harrie Rutten (1971-1979), Theo Vorstenbosch (1979-2000), Monique Leys (2000-2006) en Juliët Kortekaas Bender (sinds 1 januari 2007).
Na de ingebruikname van een nieuw gebouw in augustus 1985 is de school aan de Deutersestraat verbouwd tot woonappartementen. De verhuizing naar de nieuwbouw viel samen met de invoering van de basisschool. Daarom kreeg de Lambertusschool ook een nieuwe naam: voortaan was het Basisschool De Leijdraad.
Kleuteronderwijs
Het eerste signaal van kleuteronderwijs in Cromvoirt dateert al uit 1938. De gemeente Vught schreef toen aan Pastoor Van Lieshout over een melding door de Inspecteur van het Lager Onderwijs van een uitermate curieus voorval. De Inspecteur beschreef het als volgt:
“(Cromvoirt). Een deur in de gang van dat raadhuis openmakend, trof ik een lokaal, waarvan later de afmetingen 6,30 m. bij 4,70 m. bleken te zijn en tot mijn niet geringe verbazing een 18-tal kinderen, onder leiding van een 18-jarig meisje, aan.
Uit mijn vragen kwam het volgende naar voren: In Mei 1934 was door den Voorzitter van het bestuur van een lagere school, het voormalig raadhuis van de gemeente gehuurd. Het toen nauwelijks 14-jarige meisje was door hem belast met het toezicht op de nog niet leerplichtige dorpsjeugd……..
Het aantal kinderen dat het kind van toen, het meisje van nu onderwijs (!!) had te geven schommelde in den loop van het jaar tusschen 30 en 16.“
De brief gaat verder over de financiële kanten van deze wijze van “opbergen van kinderen”. Maar nergens is vermeld welke consequentie(s) gemeente en kerkbestuur uit deze signalering hebben getrokken.
De eerste kleuterleidsters waren Jaan Melis en de latere kloosterzuster Anna van de Leur.
Van 1950 tot 16 november 1960 gingen de Cromvoirtse kleuters naar school in een houten gebouwtje in de St.-Lambertusstraat. Jo Witlox was de hoofdleidster (1950-1957). Zij werd opgevolgd door haar zus Nel van Dillen-Witlox (1957-1985). In 1985 werd de basisschool ingevoerd, waarbij kleuterschool en lagere school samengingen.
In 1960 was de overstap gemaakt naar de tot 1-klassige kleuterschool verbouwde voormalige lagere school. 1969 geopend als Maria Goretti-kleuterschool.
