Niet alle Brabantse havens hebben geprofiteerd van de aanleg van de grote kanalen. De Groenendijkse haven is er zelfs aan ten onder gegaan. Het verhaal van een klein industriehaventje.
In 1675 kreeg het dorpsbestuur van Dongen toestemming van de Prins van Oranje om een haventje aan te leggen op Oosterhouts grondgebied (!). Daarvoor legde men een 2,5 km lange vaart aan die van de Donge naar Dongen liep.
De haven bestond uit een zwaaikom en een loskade. Via de Donge, de haven en via Oosteind werden met paard en wagen hout, stenen, plavuizen en ander bouwmateriaal aangevoerd.
Later werd het haventje gebruikt voor de aanvoer van hooi en riet uit de Biesbosch, voor zaaghout en voor eikenschors ten behoeve van de leerlooierijen. Verder kwamen producten als wol, koloniale waren en vloeimest via de haven aan.
Maar er werden ook producten vanuit de Groenendijkse haven uitgevoerd, zoals turf, die in de Willemspolder was gestoken, hooi, graan en gerief- en brandhout. Het vervoer verliep met geubels, scheepjes met weinig diepgang. Zij kwamen tot in de zwaaikom. Via het jaagpad werden zij door mannen of paarden voortgetrokken.
De grotere zeilschepen bleven in de Donge voor anker. Al deze havenactiviteiten zorgden ook voor een bescheiden bebouwing rond het havenhoofd. Naast het havenhuis en een vijftal herbergen waren dat vooral eenvoudige arbeidershuisjes. Zo ontstond het gehucht Groenendijk.
Een grote opbloei van het haventje was te danken aan de komst van een beetwortelsuikerfabriek in 1871. Er kwam zelfs een verbinding tot stand via een elektrische smalspoortram. Volgens de jaaropgave van de havenmeester van 1895 werden er in de Groenendijksehaven dat jaar totaal 1.459 schepen gelost.
Maar al weer in 1902 werd de suikerfabriek wegens het dichtslibben van de haven gesloten. De genadeklap voor de haven kwam toen in 1916 ook het Wilhelminakanaal gereed kwam. Het laatste stuk van de vaart op de voormalige haven verdween tijdens de ruilverkaveling van 1981. Ook de haven zelf is inmiddels gedempt.
Arno en Saskia van Aartrijk stuurden ons onderstaande foto's op van de Antoinette, later St. Antonius:
St. Antonius
Veel dank voor het insturen van deze prachtige foto's, Arno en Saskia!
Bekijk ook
