Terug naar overzichtOverzicht
Op de voorgrond Organon, bovenin Zwanenberg en Hartog

De fabrikanten van Oss

Gineke van der Ree

5 juni 2007

In 1768 krijgt de stad Oss toestemming om een boterwaag te bouwen, de stad krijgt hierdoor het exclusieve recht om boter te verhandelen in de regio. De basis voor industriestad Oss is gelegd. Een eeuw na de bouw van de boterwaag is bijna niet meer te voldoen aan de vraag. In Frankrijk wordt een formule voor kunstboter ontdekt en in 1871 bouwt de familie Jurgens de eerste margarinefabriek ter wereld.

Op de voorgrond Organon, bovenin Zwanenberg en Hartog

Een jaar later volgt boterfamilie Van den Bergh. Na jaren concurrentiestrijd besluiten de succesvolle bedrijven te fuseren. Hieruit ontstaat uiteindelijk Unilever.

Naast boter zijn ook vleeswaren een belangrijk exportproduct. In 1883 gaat de slagerij van Hartog over in een exportslachterij, bekend als Unox. De gebroeders Van Zwanenberg bouwen vier jaar later eenzelfde bedrijf naast Unox, met de merknaam Zwan. Uit deze fabriek ontstaat later chemieconcern Organon, dat nu nog steeds gevestigd is in Oss.

De groene engel

In de jaren tachtig van de twintigste eeuw worden veel fabrieken gesloopt, een halve eeuw daarvoor waren veel fabrikanten al vertrokken. Enkele monumenten zijn bewaard gebleven, zoals het kantoor van de familie Jurgens. Tegenwoordig is daar cultuurpodium de Groene Engel in gevestigd. Aan de Molenstraat staan nog enkele indrukwekkende fabrikantenvilla’s.

De meest tot de verbeelding sprekende is Villa Constance. Tegenwoordig is de villa beter bekend als gemeentelijk museum Jan Cunen, vernoemd naar de eerste archivaris van Oss.

Villa Constance, ofwel Villa Johanna, nu Museum Jan Cunen

In 1888 werd de villa in opdracht van Arnold van den Bergh gebouwd. Drie jaar later trok de familie weg uit Oss en kwam het in handen van de familie Jurgens. Daarna wisselde het nog een aantal keren van eigenaar totdat in 1980 het Jan Cunenmuseum zich erin vestigde.

De bouwstijl van de villa is eclectisch. Dat wil zeggen dat er verschillende bouwstijlen met elkaar zijn gecombineerd, zoals barok en renaissance. De voor- en zijgevels zijn rijk gedecoreerd. Op de eerste verdieping is nog veel van de oorspronkelijke allure van het gebouw terug te vinden.

Er liggen prachtige parketvloeren, er is een beschilderd plafond in de grote zaal en er is veel sierlijk stucwerk toegepast. Het zal dan ook niemand verbazen dat het pand een rijksmonument is.

Reacties

Reacties laden…