Eindhoven wilde zo graag een directe verbinding met de Zuid-Willemsvaart, dat het gemeentebestuur tussen 1843-1846 op eigen kosten het Eindhovens kanaal liet aanleggen.
In dat kanaal kwam een aantal kunstwerken: twee duikers onder het kanaal door, voor de rivieren de Kleine Dommel en de Goorloop, en tien houten bruggen eroverheen. Die vaste bruggen werden erg hoog uitgevoerd, zodat de schepen er onderdoor konden varen. Ook in de Tongelresestraat lag zo’n houten verkeersbrug.
Tussen 1929 en 1934 werd het Eindhovens Kanaal verbreed en gemoderniseerd. Daarbij werd de houten brug in de Tongelresestraat vervangen door een hefbrug vlakbij het havenhoofd in het centrum van Eindhoven. Dat gebeurde in 1932.
Kenmerk van een hefbrug is dat het brugdek, de “val”, horizontaal blijft en verticaal omhoog wordt gehesen om de scheepvaart doorgang te verlenen. In de torens die aan weerszijden op de oevers zijn gebouwd, hangen de contragewichten.
De hefbrug aan de Tongelresestraat is rijksmonument geworden vanwege zijn cultuurhistorisch belang en als voorbeeld in de ontwikkeling van de bruggenbouw. Overigens functioneert het hefmechanisme van deze geklonken ijzeren brug niet meer.
Dat is ook niet meer nodig, aangezien het kanaal sinds 1974 voor de beroepsscheepvaart is gesloten. Tegenwoordig vervult het een recreatieve functie: er loopt een fietspad langs en roeiverenigingen gebruiken het als hun roeibaan. Ook vinden sportvissers langs het kanaal hun stek. Het havenhoofd stond in 1991 droog tijdens de ombouw van haven naar stadsvijver.
Aan de “Stratumse” zijde is de brug sinds 1996 voorzien van beschilderde metalen letters met de tekst Tot mezelf (afm. ca. 40 x 180 cm.). Het gaat om een kunstwerk, vervaardigd door de Franse kunstenares Anne Marie Jugnet bij gelegenheid van de tentoonstelling Travaux Publics: tekstwerken in de openbare ruimte, georganiseerd door galerie en uitgeverij Peninsula en het Van Abbemuseum.
Bekijk ook
